Kanser

Ni Adrian Pete Medina Pregonir
Tula

Matagal na iyon—at totoong may hardin ka.
Una akong pinahawak mo noong holen
sa iyong dibdib kung saan nakapuwesto
ang malawak na hardin. Doon
ay nagsasalimbayan ang pag-aaruga mo
sa akin na tila kampanilyang puti na
nagsisilbing banderitas sa iyong
pananalita. Ang pumpon ng mga
daisy ay sambulat ng munting talang
dinidëagan ng maraming kulay
ng pagpapalawak ng haraya.

Sa iyong dibdib, habang nakapatong
ang iyong paa sa nangingiliting bermuda
grass ay hinehele mo ako habang
hinahaplos ng iyong kamay ang
buhok ng ginintuang mais sa aking noo,
sabi mo.

Ngunit nagbago ang lahat, ang siklo, lumaki ako.
Ang bulaklak na noon ay palagi mong
dinidiligan, inaawitan, tuwing umaga
ay unti-unting nanlupaypay, pati
ang platong kinakainan na may guhit ng
mga bulaklak ay naging mapusyaw.
Ang basong may talahib na guhit
sa transparen na balat nito’y napupusyaw
na rin.

Nagbago pati ang mga bulaklak na nakikita ko.
Hindi na harding may awit ang nauulinigan
kundi ang bulong ng aircon sa loob ng kuwartong
puti ang pintura kung saan nakasabit ang
krusipiho. Hindi na bango ng daisy, santan, yellow bell
ang pragransiyang nanunuot sa aking mga baga
kundi ang bulok na suha at saging,
anastrozole at dekstros ng ICU.

Nakahiga ka lang habang konektado
ang dekstros sa nanlalambing mong kamay.
Nag-uunahan at nagtatakbuhan ang kurba-kurbang
berdeng guhit sa ventilator at nakapatong
ang breath bag sa iyong nag-iisang suso.

Sa pagpasok ay tinungo ko ang iyong katawan,
inilapat ang halubigat ng aking kanang kamay
sa iyong noo at pinanuot ang init na tila
tarragon sa mainit na tsaa sa nanlalapsi’t
kumukunot mong mukha—umiyak ka.

Ngunit sa hindi ko inaasahang mangyari,
ang isang hardinerang umaawit sa pinapalaking orkidya,
kasama ng santan, daisy, yellow bell, ay nilagutan
ng hininga. Hindi mo na ako kailanman
madidiligan ng sanlibong timbang luha ng saya, at
wala nang maglilinis ng ligalig sa aking mata.

Sabi ko, dekadang pasakit ang lalambigit
sa dibdib kung mawalan. Isang dekadang
pag-alala sa hindi malulunasang sakit,
ng sakit sa pagkahidlaw,
ng sakit sa proseso ng inilambigit na tanikala
sa nakadaop na palad,
ng sakit na walang ina.

Antigong Salamin

Ni PG Murillo
Tula

Nakaharap ako sa
isang antigong salamin
na pamana pa ng aking lolo,
na nabakbak na ang kahoy
dahil sa tagal nang panahon
na pakikipaglaban
sa kaniyang tibay.
Walang bakas ng kahapon
ang namumuo sa pakikipagsapalaran
ng kaniyang linaw.
Maaliwalas pa rin at hindi makikita
na milyong lungkot na
ang sa kaniya’y nakadungaw.
Alam ng mga nagpapaalam
ang sagot sa pagpapaalam,
na hindi ito alam ng mga humihinga
sa kasiyahan. Hindi nagdadamot ang salamin
para ipaubaya ang kalayaan ninuman.
Magkakaroon lang ng balita
kung magpapasakop sa mga nauna.
Ngunit alam kong hindi ito
ang hagdanan at tarangkahan ng langit
na hinahangad nila.
Kasalanan ito sa mata ng Diyos,
ngunit hindi ito kasalanan
sa mga matang bumabalot ng kalungkutan—
ito ang sagot sa mga naghihikahos.
Sa mga oras na ito ako ay nakadungaw sa
napaglumaang salamin,
walang pagbigkas ang namumuo sa labi,
walang bakas ng salita
na didikit sa kaniyang napakaaliwalas na linaw.

Tinignan ko lamang ito,
at halos ayaw pumikit ng aking mga talukap.
Habang sa pagtanaw ko’y
may namumuo nang tubig sa aking mga mata.
Nakaharap na pala ako sa bintana ng aking kaluluwa.

Maalikabok Ka Lang pero Kaganda Mo

Ni Gerald Galindez
Tula

Maalikabok ka lang pero kaganda mo,
lalo na sa mga hapon pag ginatamaan ka ng ilaw ng araw na nagalubog sa Daguma—
                                                                     ang korona mo ay nagabaga.

Maalikabok ka lang
         pero grabe kainit ang pag-alaga mo—
wala kang ginapili, wala kang paborito, giyakap mo lahat ng tribu.

Maalikabok ka lang
         pero kadami mong ginatago
         mga kayamanan sa iyong buhok,
         mga pakpak na ginto, apoy sa dulo ng mga yantok,
         mga perlas sa tawa ng mga masayahing tao.

Maalikabok ka lang
         pero kadaming nagaasa sa iyong paaralan
ang iyong industriya ay buhay sa mga pangarap ng iyong mga anak,
         ng mga babu at bapa, ng mga manong at manang, ng mga iyoy at iyay
                   gintahi mo ang mga malalim na sugat ng kasaysayan.

Maalikabok ka lang
         pero kalalim ng iyong ugat
         sa ’yo nagadaloy ang mga pinaghalong tula at awit at kulay,
                   ang mga sayaw na nagasabog
                             ang pinag-isang kultura na patuloy sa paglipad ay
                                       tulad ng mga ibon na tunay na nagamay-ari ng lupa.

Tacurong,
         maalikabok ka lang pero kaganda mo.

Kubo

Ni Norsalim S. Haron
Tula

Sa ilalim ng saya ng puno,
may kubong nakayuko,
wari’y mga aliping nakaluhod
sa harap ng kanilang panginoon.

Sa tapat ng mesa,
sa ilalim ng patay-sinding ilaw,
may isang larawan ng masayang pamilya
ang nakasabit sa inaanay na haligi.
Ang katabing bintana ay nagsisilbi bilang sinehan—
pinanonood ko ang mga batang nagtatagisan,
pati na rin ang ganda’t tayog ng lipad
ng isang saranggolang ipinagtatabi sa ulap.

Sa piling ng bangkong may gulong
umiikot ang buhay ko.
Araw-gabi akong nakatanaw
sa punyal, espada’t katanang naghahabulan
sa kaloob-looban ng aming orasan.

Nakapako man ako sa upuan,
malaya namang nakalilipad ang isipan.

Kung napasusunod ko lamang yaring mga paa,
sasayaw ako katulad ng malumanay na indayog ng alon,
kekembot katulad ng bangkang gumigiling
upang makasabay sa bagong henerasyon.

Ngunit tila mananatili na ako sa kubo
nang may galak sa piling ng aking anino.

Ulang Kumbektibo

By PG Murillo
Poetry

Dumadagundong ang tibok
nitong dibdib
May paparating na unos.

Maaraw naman kanina.
Sobra pa nga ang init.
Ngunit biglang nagdilim ang langit.

Ang ulan, di pa nga pumapatak
Ay nakapanlalabo na ng pananaw.
Paano pa kaya kung magtampisaw?

Ang mga namamagang pamunglo’y
Daig pa’ng sinuntok ng iyong kamao.
Dagdag bigat sa pinapasang puso.

T’wing pipikit, kasabay na pumapatak
Ulan at mga imahe ng alaalang nangangaral
Kung bakit ganito tayo sa kasalukuyan.

Ngunit basâ man at tumutulo,
May nakahanda pa ring magpasukob
Ipaubaya sa kanila ang baldeng pangsahod.

Ingatan mo ang iyong parte.
Di bale nang sumobra.
Sa bawat pananim, hardin ang aking mga mata.

Paglisan

By Adrian Pete Medina Pregonir
Poetry

Di ko alam kung paano lumubog
ang bangka at bultu-bultong takot.

Sa dagat pa lamang ay pinaghiwalay na
tayo sa ating pinagsamahan.

Walang lisyang binuhay rin ng ginamos
at danggit sa ating mesa ang pagkaguang natin.

Bawat húling isda ay pangarap na nasagot,
may sumasabit pang katanungan sa bawat sagot:

Kung bakit ang dagat ay maalat,
kung bakit mapangahas ang simoy ng amihan

hanggang noong pagsug-alaw
ng bagong taon.

Hinintay kita sa pampang
habang nakamatyag sa nangungulilang buwan.

Sa oras na iyon mapayapa ang dalampasigan.
Nasa aking isipan ang nakakabit na mitsa sa iyong bangka.

Hindi ka na nakabalik.
Pagkabúkas, pagbukas ng radyo,
narinig ko na lang:

Kinulong ka sa ibang bansa.
Nagnakaw ka sa isang dagat na pinag-aawayan

para sa ating magiging handa.

Meri Krismas, Langit

Ni Gerald Galindez 
Tula

 

Kasaya ng panahon ngayon                                            Krismas
Kadaming gift, makulay, ginabalot ng silopin—
Lingaw, makapa-excite, makapa-good vibes—

Pero hindi sa bahay namin—

Wala kami naghingi.

Pero kung puwede
Kahit konti lang sana 
Hininga, init
Konting tibok—pulso sa maliliit na kamay.

Konting init,
Konting buhay.

’Yon lang sana.

Kami pala ang magbigay ng regalo ngayon
Ibalot namin sa  karton, silopin
Kahirap buhatin
Luha ang nagatulo, hindi pawis

Kabigat.

Kahirap ipadala  sa langit.

Patawad, Ama

Ni Norsalim S. Haron
Tula

Patawad po dahil sa lahat ng robot
na nilikha ninyo ako lang
              ang walang
       kontrol
Isang kabiguan
Sa inyong imbensiyon.

Paumanhin po kung ayaw kong lunukin
Ang pagkaing isinubo ni’yo sa akin
Hindi dahil hindi masarap kundi ayaw
Ko lang sa lasa.

Pasensiya na po kung sa lahat ng tupa
Ako ang laging huli sa uwian,
Sa lahat ng kambing ako
Ang nag-iisang
Hindi takot sa ulan.

Lababo

Ni Alvin Pomperada
Tula

Mahirap maghugas ng pinggan. Sa pagkuskos ng espongha paikot sa plato’y nakakatha ng orasyong napapasailalim sa gunita ng isang salusalo ng pamilya: nalito ang ilong sa kakalanghap sa sarap ng putahe. Hindi pa dumampi sa dila ang pagkain, nabusog na ang mga tenga sa nakahaing kuwentuhan. Natakam ang lahat nang sinimulang halukayin ng ate ang asin sa kape. Sinamantala nila ang aking pagkabalat-sibuyas. Nakisawsaw muna ako sa toyo ng utak ni kuya bago kagatin ang malutong na biro ni mama. Naging lantang gulay ako sa panggigisa ng tatay kung ilan na ba ang natikmang talaba. Sagot ko, “Wala kapag ang dagat ay mapula.”

Hindi pa nakakalayo sa bunganga ng kaldero ang ulam, umusling parang kawali na ang mga tiyan namin. Kay dami pang nilulutong kuwento ngunit ayaw paawat sa pagkagat ng sandali ang orasan.

Binanlawan ko na ng mga luha ang mamantika kong damdamin. Kay tagal ko sa lababo. Isang plato lang naman ang hinugasan ko.

Kay hirap ngang maghugas ng pinggan.

Mababasa Rin ang Lupang Tuyo

Ni Luis B. Bahay Jr.
Tula

Mababasa rin ang lupa
Ng pawis
Na tumatagaktak
Mula sa balat na nakabilad
Sa araw, sa kamay na makalyo,
Sa dumi ng mga kuko, sa mga paang pasmado.
Tuloy ang pagtatrabaho.

Mababasa rin ang lupa
Ng mga luhang
Tumatagas
Mula sa mga matang malabo
Ang paningin, sa sikmurang walang
Makain, sa ulam na palaging asin.
Tuloy ang pagtatanim.

Mababasa rin ang lupa
Ng marahas na ulan mula sa umuulang
Bala—
Mga balang dadanak ng dugo,
Mga balang sa bibig isinubo.

Mababasa rin ang lupa
Hindi ng pawis, hindi
Ng luha, hindi ng ulan.
Dugo ang siyang didilig sa
Lupang tuyo.