Patawad, Ama

Ni Norsalim S. Haron
Tula

Patawad po dahil sa lahat ng robot
na nilikha ninyo ako lang
              ang walang
       kontrol
Isang kabiguan
Sa inyong imbensiyon.

Paumanhin po kung ayaw kong lunukin
Ang pagkaing isinubo ni’yo sa akin
Hindi dahil hindi masarap kundi ayaw
Ko lang sa lasa.

Pasensiya na po kung sa lahat ng tupa
Ako ang laging huli sa uwian,
Sa lahat ng kambing ako
Ang nag-iisang
Hindi takot sa ulan.

Advertisements

Lababo

Ni Alvin Pomperada
Tula

Mahirap maghugas ng pinggan. Sa pagkuskos ng espongha paikot sa plato’y nakakatha ng orasyong napapasailalim sa gunita ng isang salusalo ng pamilya: nalito ang ilong sa kakalanghap sa sarap ng putahe. Hindi pa dumampi sa dila ang pagkain, nabusog na ang mga tenga sa nakahaing kuwentuhan. Natakam ang lahat nang sinimulang halukayin ng ate ang asin sa kape. Sinamantala nila ang aking pagkabalat-sibuyas. Nakisawsaw muna ako sa toyo ng utak ni kuya bago kagatin ang malutong na biro ni mama. Naging lantang gulay ako sa panggigisa ng tatay kung ilan na ba ang natikmang talaba. Sagot ko, “Wala kapag ang dagat ay mapula.”

Hindi pa nakakalayo sa bunganga ng kaldero ang ulam, umusling parang kawali na ang mga tiyan namin. Kay dami pang nilulutong kuwento ngunit ayaw paawat sa pagkagat ng sandali ang orasan.

Binanlawan ko na ng mga luha ang mamantika kong damdamin. Kay tagal ko sa lababo. Isang plato lang naman ang hinugasan ko.

Kay hirap ngang maghugas ng pinggan.

Mababasa Rin ang Lupang Tuyo

Ni Luis B. Bahay Jr.
Tula

Mababasa rin ang lupa
Ng pawis
Na tumatagaktak
Mula sa balat na nakabilad
Sa araw, sa kamay na makalyo,
Sa dumi ng mga kuko, sa mga paang pasmado.
Tuloy ang pagtatrabaho.

Mababasa rin ang lupa
Ng mga luhang
Tumatagas
Mula sa mga matang malabo
Ang paningin, sa sikmurang walang
Makain, sa ulam na palaging asin.
Tuloy ang pagtatanim.

Mababasa rin ang lupa
Ng marahas na ulan mula sa umuulang
Bala—
Mga balang dadanak ng dugo,
Mga balang sa bibig isinubo.

Mababasa rin ang lupa
Hindi ng pawis, hindi
Ng luha, hindi ng ulan.
Dugo ang siyang didilig sa
Lupang tuyo.

Barya ’Yan

Ni Kiel Mark C. Guerrero
Tula

(This poem is the winner of the 2018 Sultan Kudarat Poetry Contest.)

Pupunuin ko ng salapi and kawayang may awang sa gitna,
Paunti-unting huhulugan ng mga baryang may tatak ng mga iniidolo ni’yong mga lalaking bayani.
Kalimutan na natin ang mga magiting.
Ipako ninyo ang mga mata sa akin.

Hindi ba’t ako naman ang kumayod?
Ako ang nagbanat ng buto, naghain ng katawan,
Kaya’t magpapakain ako mamayang gabi,
Ihahanda ang sariling laman.

Kailangan ko ng kita.
Barya ’yan, ayoko ng sinsilyo.
Hindi na ito umaga, pinakamababa ko’y isang libo.
May kolorete ako sa hitsura, pero mukha ba akong nagpapatawa?

Hindi ito bugso ng damdamin.
Walang tawag ng laman.
Pero kailangan kong sumalang sa tanghalang
Ang madla’y nanlilisik na mga matang mapanlinlang.

Pinaligiran ng dilim na may banaag ng pulang ilaw
Sa sulok ng makipot na daang walang makikitid na utak.
Ito ang aking palaruan,
Madalas makipaglaro sa mapanuksong kasarinlan.

Tawagin ni’yo na akong tukso,
Pero sa oras na ikaw ay mapikon,
Malipak, tumigas, tumayo,
Dadalhin kita sa nakakahalinang mundo.

Hali na at sumabay sa agos ng kaluguran.
Damhin mo ang bitag ng tuwa.
Panandalian lang ito kaya’t sulitin ang aliw.
Lasapin ang galak at ginhawa bago pa mawala.

Kalimutan ang mga kilay na mapagmataas.
Ako na’ng magpapakababa.
Isusuko ang sariling puri kapalit ang iyong tuwa
At malupit na sampal ng respeto, dangal, at kwarta.

Natutong lumuhod hindi para magdasal.
Hindi ako santo para magpakabanal.
Lahat naman tayo’y makasasala, may kutsilyong nakatutok sa atin,
Ang pinagkaiba lang, ako ang nakakapit sa patalim.

Nag-ipon ng kwarta gamit ang awang sa gitna.
Bibiyakin ang alkansiyang puno ng salapi.
Sa pagbiyak ng kawayan ay libo-libong Adan at nag-iisang Ebang
Tinawag nilang bayaran.

Panibagong Digma

Ni John Carlo S. Gloria
Tula

           Palabay said the lumad farmers were on their way to their farms when they were gunned down in Sitio Datal Bonglangon, a T’boli-Manobo community located within the vast coffee plantation of Silvicultural Industries Inc.–DMCI.

Philippine Daily Inquirer, 25 Dis. 2017

Marahang nahawi ng iyong mga paa
ang mga damong ligaw
na sa taas ay yumuyukod na, sumasayaw
sa mga hiling at lambing nitong hangin.
Naroon ka,
sa lupang ninuno,
sampu ng iyong kapwa magsasaka—
saksi ang inyong ugating mga binti at braso,
talâ ang mga gatla sa noo—
handang muling tamasahin
ang handog-biyaya
ng nilinang ni’yong lupa.

Subalit hindi pag-ani
ang gagambala
sa payapang umaga.
Hindi paggapas sa bukid ang aalingawngaw
sa tamlay ng araw
kundi mga kalabit sa gatilyo ng punglo
na sasaluhin ng inyong katawan at bungo.

Naroon ka, sampu ng iyong kapwa magsasaka—
walang ani’t muling nagdidilig-dugo sa lupang ninuno.
Sakbibi ang paligid sa pagsangsang ng bukid.
Sasapaw ang amoy-pulbura sa dugong
ilululan ng hangin.
Pigil na hikbi at impit na sigaw ang tugon sa mga katawang
iniwang                        tiwangwang.

Ay! Datu Victor, Pato, To, Artemio, Samuel,
matapos takasan ng kaluluwa,
bininyagan nila kayong mga tulisan
gaya ng sa naratibo ng Kabesang Tales.
Sa ganitong paraan nila kayo muli’t muling papaslangin.

Kaya’t dito, sa inyong minsang pinagyaman at pinatabang lupa,
tutubo’t yayabong ang isang panibagong digma.

Tintang Dugo

Ni Kenneth Michael L. Dalimbang
Spoken Word Poetry

Ako si Kenneth, isang pangkaraniwang mag-aaral
Tinatahak ang mabatong daan at nagsisihulugang tuyong dahon
Sa ilalim ng mga puno, pasan ang alaala ng masayang kahapon
Na sa isang iglap ay nawala sa pagkakadapang
Hindi na makakabangon.

Sa unang tapak sa kolehiyo mundo’y tila bago
Blangkong papel nasa harap, panulat hawak ng daliring nakapiko,
Magsasalaysay ng mga bago kong kuwento,
Ngunit sa pagdami ng naisulat, ang tinta ay naging dugo—

Dugo na di nakikita sa aking balat
Dugo na dumadanak mula sa panloob na sugat.
Dugo ang tinta, at walang hanggan ko nang isusulat
Ang hinagpis na dulot ng pagkakamaling
Sa iba’y hindi maisusumbat.

Ito rin ang dugo sa kumot na di na maitatago
Dugong nagpatalas sa mapurol na kutsilyo
Kutsilyo na humiwa sa mga pangarap ko
Kutsilyong patuloy na gumugutay sa aking puso.

Puso at dugo, dito nabuo
Ang batang may bitbit ng madugong kutsilyo
Hulma ng tao na magkakaroon na ng pulso
Puso at dugo, puso at dugo
Buhay sa sinapupunan ng babaeng iba ang tribu.

Ako si Kenneth, isang katutubo
Lumaki sa kulturang Tboli, bitbit ang pangalan ng aking tribu
Na inalagaan at pinahalagahan mula pa sa aking mga ninuno
Na aking nayurakan, nadumihan, at hindi na maiwawasto.

Tatang, Nanang, Nay, Tay, Ate, Kuya, Tita, Tito, patawad sa aking pagkabigo.
Patawad, patawad, inyong pangarap sa ’kin gumuho.
Ako’y lunod na sa luhang patuloy na tumutulo
At sa ’king muling pagpikit, hihiling na sa paggising
Magiging panaginip ang lahat ng ’to

O kaya sana nga ’wag na akong magising
Sa bangungot na di na kayang tiisin—
Ang maitali sa responsibilidad at maglakad sa altar ng kapatid kong mga Muslim,
Ang bumuhay ng sanggol at magmahal ng taong hindi ko pa handang mahalin.

Hindi na ako makakatakas
Palabas
Sa hampas
Ng katotohanang walang lunas.
Marahil ang pagpapatiwakal gamit ang taling paitaas
Ay mas mabuti kaysa maitali nang buhay sa kamay ng kanilang batas.

Ako si Kenneth, isang batang magiging ama
Karaniwang mag-aaral, katutubong narehas ng maling pasya,
Naglalakad nang nakapiring, hubad ang mga paa.
Sa mundong puno ng mapanghusga, nawa’y tulungan mo ako o kaya’y
Kunin mo na ako, Ama.

Halimaw sa Dilim

By Adrian B. Arendon
Poetry

“Tulong! tulong! tulong!”
‘Yan ang naisambit ko kahit namamaos,
Bago nangyari ang akin sanang katapusan.
Pinilit kong mabuhay ulit nang normal,
Ngunit hindi mawaksi sa aking isipan
Ang mga pangyayaring kay brutal.

Sa aking pag-iisa sa madilim na eskinita,
Bumubulong siya sa aking tainga,
Ipinahihiwatig sa paraang hindi kaaya-aya
Na ang buhay ko’y walang halaga.

Sa aking mahimbing na pagtulog,
May dumudugong mga kamay na gumagapang
At unti-unti akong pinalilibutan at sinasakal.

Sa aking malalagim na bangungot,
Tumatakbo ako nang paulit-ulit at walang tigil
Palayo sa isang nakaputing t-shirt at nakamaong na shorts.

Habang papalapit siya nang papalapit,
Namukhaan ko ang kanyang mukha.
Bigla akong nagising at tumingin sa salamin,
Nakatakot siya pagkat mukha niya’y mukha ko.