Ay Na Lang

Ni Generoso Opulencia
Binalaybay

Ang otsentahon nga tawo
panan-aw nya maayo
kay daw Starry Night ni van Gogh.

Ang tanan nga mabatian
ginayuhumyuhuman lang
daw iya sang kalangitan.

Pinirito o tinola
sa baba gakarambola.
Tunlon na lang kay kapoy na.

Balikawang nya kag tuhod
wala patay ginahagud.
Luyag nya kabay maglantyog.

Sa iya tagiposoon
hapos na lang nya kab-oton
ang tuodtuod nga handum

Kalipay kuno nga padayon.

Tatlo ka Binalaybay

Ni Adrian Pete Medina Pregonir


Bangkay

Alang kay Barbie Inocencio

Labing masiri ang panganod sang kaumhan,
nagpamurungkot sa kasubo tungud nasapwan
ang indi dapat masapwan sa pagpangusisa
sang kasanag sa kadulum nga indi mangin amo.

Ang imo lawas nasab-it sa dyotay nga taytay.
Nasulod ka sa sako, kag ang imo lamharon nga lawas
Puno sang nagapalangitum nga mga lagub.
Gingurisnay ka sang ararok sang kaakig padulong
sa pihak nga bahin sang kamatuoran.

Nagpamatbat, nagpanglibak, ang mga mata
nga nagpanaksi sa tyabaw sang imo iloy,
nga nagakupo sa imo lawas. Nagasyagit
sya sa nagahalayaon kag mayami mo nga panit,
kag ang tagsa ka tinaga nga iya ginabuy-an
amo ang kauhaw sa ginasinggit nga hustisya.


Election Rally

“Makatoon na ako nga magdawat sang haluk kag hakus
bisan pa gutabon sang sanggot ang akon likod. Sarang
ko patawaron ang banwa nga tuhay ang kasal-anan
sa atubang sang balaan nga balaud. Bisan ang bata
nga binunyagan sang pagkasalimpapaw, akon patawaron.
Ipanagtag ko ang tagsa ka uyas sang palay kag anihon
ang pinaningkamotan nga mga balhas para sa ginadaugdaug.
Pasaligon ko kamo nga mag-ulan sang sarapina, biskotso,
kag galyetas. Bisan pa ang tagsa ka haluk
kag pagpangamusta nga akon mabaton napun-an sang
dalit, indi ako malutos. Langoyon ko ang kalalawran
sang Sarangani agud panagupon ang delata,
kag kon ako magpanakayon, mabuhat ang pader nga bulawan.
Kinahanglan ang pagbag-o, indi bala? Gani dawata ninyo
ang akon kamot kag tiil bangud bisan pa magtanod ang kabuhi
magatindog ako sa inyo atubang tubtub sa isumsuman
ako sa mga ginsang-an kag bansagan nga bugalon, tikalon.
Husto na ang inomol, kasumpung.


Chicken Adobo à la Rodrigo

(Mahal ang mga panakot. Pasensya.)

1. Magkuha sang tag-P55 million nga cauldron kag painita ang mantika.
2. Gisaha ang luy-a, bumbay, kag ahos. Idungan ang inomol ni Rodrigo.
3. Ilunud ang manok nga gindakup sa ginpatindog nga subdivision ni Cynthia.
4. Agud maghumok ang manok, butngi sang tatlo ka baso nga tubi sang Manila Bay.
5. Pabukali.
6. Kung nagbukal na, budburi sing asin nga dolomite nga tag-P389 million.
7. OK lang kon damo ang asin nga dolomite. Indi man ini makahalalit sono kay Chef Antiporda.
8. Pabukali liwan.
9. Tilawi.
10. Haw-asa kag ipakaon sa mga buaya luwas sa isa ka napulo kag apat nga kalag nga nagpasugut sang prangkisa.

Tatlo ka Binalaybay

Ni Rexcel Samulde


Saksi ang Dagat

Nakahibalo ang dagat
kon nagasunggod ako sa imo.
Samtang ginasulat ko sa higad
sang baybay ang ngalan mo,
ginatudloan ako sini
nga panason ka sa kabuhi ko.

Apang samtang ginasilhig sang mga balud
ang tagsa ka letra
sang imo ngalan,
ginapabay-an ko lang ang ilawod.
Nagapalayo ako sa balas nga iya ginahalukan,
kag sa liwat, ikaw akon ginasulat.

Saksi man ang hangin sa akon paghutik
sang mga pangamuyo nga ikaw tani sa akon magbalik.


Balentin

Ikaw ang dapya nga nagpikpik sa akon
Ginbalikid, naluyagan, ginapangita.
Sa tunga sang daginit nga adlaw
Ikaw ang maamyon nga hampak sang hangin.
Sa imo huyap indi ako maglikaw.

Handa ako nga palidon mo.
Buhawi ka nga indi palagyohan apang tanglaon.
Dal-a ako sa sentro, butonga ako sa imo mata.
Gal-um ka nga ginapaabot,
Bagyo nga akon sulayon.

Hulaton ko ikaw sa tunga-tunga sang Pebrero.
Kibuta ako nga daw kilat, surpresaha nga daw linog.
Hulaton ko ikaw sa atubang sang inyo balay
Nga daw talithi nga nagapanaug sa inyo hagdan,
Kag samtang kita nagapakadto sa handum mo nga kaladtoan,
Ibobo sa akon ang imo pagpalangga—tanan. Tanan.


Handum, Dumut

Ang imo yuhum pisaw
nga nagkotkot sa duta
agud igoon ang akon kaugatan
nga gusto maglatay sa imo
lawas.

Ang imo tuluk binhi
nga nagahulat mabunyagan
sang akon dagotdot nga
kawat sang himutad
kag ulikid.

Ang imo hulag abono
nga luyag ko kanduson
agud iligo ang imo himaya
sa gutom kag harasharas
ko nga kalag.

Ako, kaangay sang lago,
nagapanago sa landong
nga nahadluk masabligan sang asin,
apang dumut sang akon kahumok
ang imo kaparat.

Butigon

Ni Cris John Bryan C. Dela Cruz
Binalaybay

Kasanag sang bulan ang akon sulo, samtang ang mga luha sang kasubo wala untat nga nagatubud halin sa tagiposoon ko nga pilason. Kalamig sang kagab-ihon nagahakus sa akon.

Huni sang mga kuliglig sa tunga sang kadulum amo ang sonata sang mga humay nga nagasinaot upod sang hangin, samtang ako mag-isahanon nga nagapanglakaton.

Sa akon kada piyong, sa hunahuna ko nagabagrong ang dugus nga tinaga nga sa bibig mo nagwa. Katam-is sang imo dila. Sa imo luyo kuno himaya sa duta. Dughan ko nga gabuk gihatag ang tanan sa isa mo lang ka yuhum.

Palangga ko nga butigon, kung diin ka man subong, ang kapait nga ginbilin mo sa akon sa iban indi mo na tani ipaagum.

Pagtaliwan

Ni Philip Jay Leaño
Binalaybay

Ginapatay ko ang akon kaugalingon

Amat-amat ko nga ginakotkot
Ang iya lulubngan
Halin sa lupa nga nabungkal
Bangud sang akon paghilibion.

Amat-amat ko nga ginalaslas
Ang iya mga panit
Halin sa sundang nga nagtaliwis
Bangud sang akon tuman nga pagpanglakaton.

Amat-amat ko nga ginakuga
Ang iya liog
Halin sa higot nga nangin mabaskug
Bangud sang akon panublion.

Amat-amat ko nga ginaislan
Ang iya kasingkasing
Halin sa mga dugo nga ginpuga
Bangud sang akon pagkalimot sa kahapon.

Ginapatay ko ang akon kaugalingon

Kay ang matuod
Nga nagakabuhi
Kinahanglan maagyan
Ang kamatayon.

Kanser

Ni Adrian Pete Medina Pregonir
Tula

Matagal na iyon—at totoong may hardin ka.
Una akong pinahawak mo noong holen
sa iyong dibdib kung saan nakapuwesto
ang malawak na hardin. Doon
ay nagsasalimbayan ang pag-aaruga mo
sa akin na tila kampanilyang puti na
nagsisilbing banderitas sa iyong
pananalita. Ang pumpon ng mga
daisy ay sambulat ng munting talang
dinidëagan ng maraming kulay
ng pagpapalawak ng haraya.

Sa iyong dibdib, habang nakapatong
ang iyong paa sa nangingiliting bermuda
grass ay hinehele mo ako habang
hinahaplos ng iyong kamay ang
buhok ng ginintuang mais sa aking noo,
sabi mo.

Ngunit nagbago ang lahat, ang siklo, lumaki ako.
Ang bulaklak na noon ay palagi mong
dinidiligan, inaawitan, tuwing umaga
ay unti-unting nanlupaypay, pati
ang platong kinakainan na may guhit ng
mga bulaklak ay naging mapusyaw.
Ang basong may talahib na guhit
sa transparen na balat nito’y napupusyaw
na rin.

Nagbago pati ang mga bulaklak na nakikita ko.
Hindi na harding may awit ang nauulinigan
kundi ang bulong ng aircon sa loob ng kuwartong
puti ang pintura kung saan nakasabit ang
krusipiho. Hindi na bango ng daisy, santan, yellow bell
ang pragransiyang nanunuot sa aking mga baga
kundi ang bulok na suha at saging,
anastrozole at dekstros ng ICU.

Nakahiga ka lang habang konektado
ang dekstros sa nanlalambing mong kamay.
Nag-uunahan at nagtatakbuhan ang kurba-kurbang
berdeng guhit sa ventilator at nakapatong
ang breath bag sa iyong nag-iisang suso.

Sa pagpasok ay tinungo ko ang iyong katawan,
inilapat ang halubigat ng aking kanang kamay
sa iyong noo at pinanuot ang init na tila
tarragon sa mainit na tsaa sa nanlalapsi’t
kumukunot mong mukha—umiyak ka.

Ngunit sa hindi ko inaasahang mangyari,
ang isang hardinerang umaawit sa pinapalaking orkidya,
kasama ng santan, daisy, yellow bell, ay nilagutan
ng hininga. Hindi mo na ako kailanman
madidiligan ng sanlibong timbang luha ng saya, at
wala nang maglilinis ng ligalig sa aking mata.

Sabi ko, dekadang pasakit ang lalambigit
sa dibdib kung mawalan. Isang dekadang
pag-alala sa hindi malulunasang sakit,
ng sakit sa pagkahidlaw,
ng sakit sa proseso ng inilambigit na tanikala
sa nakadaop na palad,
ng sakit na walang ina.

Antigong Salamin

Ni PG Murillo
Tula

Nakaharap ako sa
isang antigong salamin
na pamana pa ng aking lolo,
na nabakbak na ang kahoy
dahil sa tagal nang panahon
na pakikipaglaban
sa kaniyang tibay.
Walang bakas ng kahapon
ang namumuo sa pakikipagsapalaran
ng kaniyang linaw.
Maaliwalas pa rin at hindi makikita
na milyong lungkot na
ang sa kaniya’y nakadungaw.
Alam ng mga nagpapaalam
ang sagot sa pagpapaalam,
na hindi ito alam ng mga humihinga
sa kasiyahan. Hindi nagdadamot ang salamin
para ipaubaya ang kalayaan ninuman.
Magkakaroon lang ng balita
kung magpapasakop sa mga nauna.
Ngunit alam kong hindi ito
ang hagdanan at tarangkahan ng langit
na hinahangad nila.
Kasalanan ito sa mata ng Diyos,
ngunit hindi ito kasalanan
sa mga matang bumabalot ng kalungkutan—
ito ang sagot sa mga naghihikahos.
Sa mga oras na ito ako ay nakadungaw sa
napaglumaang salamin,
walang pagbigkas ang namumuo sa labi,
walang bakas ng salita
na didikit sa kaniyang napakaaliwalas na linaw.

Tinignan ko lamang ito,
at halos ayaw pumikit ng aking mga talukap.
Habang sa pagtanaw ko’y
may namumuo nang tubig sa aking mga mata.
Nakaharap na pala ako sa bintana ng aking kaluluwa.

Oh, My Mandarangan

By Vincent Carlo Duran Cuzon
Poetry

I was on the way
to the peak
of the great Apo
when I saw you—
Oh, my Mandarangan.

You were seducing me
to be with you.
It was a sacrifice of my time.
But your eyes were gleaming.
I obeyed.
Oh, my Mandarangan.

I lost sight of the peak.
I followed your trail
for the longest time.
How I loved the warm vents you showed me
And the fogs we created.
Oh, my Mandarangan.

Then—
I decided to move out
from us.
I tried to focus on the peak again.
Oh, the long struggle.
I tried to get closer to the peak.
But I wanted you.
Oh, my Mandarangan.

Now, I’m trying to get your attention
Again.
Let’s begin—again.
Take me to the warm vents.
But
You just summoned the cold—
Cold winds of Apo

And from a short distance,
Darago is impaling me
with fierce eyes.
Oh, the stupid me.
You should have told me.
Oh, my Mandarangan.

I regret
That I chose the peak
Over your warm vents.
How I wish to be there
With you,
Create the fogs we loved
Together.
Oh, my Mandarangan.

It hurts.
But—
Thank you.
How I wish you would
But—
Don’t look back.
Oh, my Mandarangan.