Kanser

Ni Adrian Pete Medina Pregonir
Tula

Matagal na iyon—at totoong may hardin ka.
Una akong pinahawak mo noong holen
sa iyong dibdib kung saan nakapuwesto
ang malawak na hardin. Doon
ay nagsasalimbayan ang pag-aaruga mo
sa akin na tila kampanilyang puti na
nagsisilbing banderitas sa iyong
pananalita. Ang pumpon ng mga
daisy ay sambulat ng munting talang
dinidëagan ng maraming kulay
ng pagpapalawak ng haraya.

Sa iyong dibdib, habang nakapatong
ang iyong paa sa nangingiliting bermuda
grass ay hinehele mo ako habang
hinahaplos ng iyong kamay ang
buhok ng ginintuang mais sa aking noo,
sabi mo.

Ngunit nagbago ang lahat, ang siklo, lumaki ako.
Ang bulaklak na noon ay palagi mong
dinidiligan, inaawitan, tuwing umaga
ay unti-unting nanlupaypay, pati
ang platong kinakainan na may guhit ng
mga bulaklak ay naging mapusyaw.
Ang basong may talahib na guhit
sa transparen na balat nito’y napupusyaw
na rin.

Nagbago pati ang mga bulaklak na nakikita ko.
Hindi na harding may awit ang nauulinigan
kundi ang bulong ng aircon sa loob ng kuwartong
puti ang pintura kung saan nakasabit ang
krusipiho. Hindi na bango ng daisy, santan, yellow bell
ang pragransiyang nanunuot sa aking mga baga
kundi ang bulok na suha at saging,
anastrozole at dekstros ng ICU.

Nakahiga ka lang habang konektado
ang dekstros sa nanlalambing mong kamay.
Nag-uunahan at nagtatakbuhan ang kurba-kurbang
berdeng guhit sa ventilator at nakapatong
ang breath bag sa iyong nag-iisang suso.

Sa pagpasok ay tinungo ko ang iyong katawan,
inilapat ang halubigat ng aking kanang kamay
sa iyong noo at pinanuot ang init na tila
tarragon sa mainit na tsaa sa nanlalapsi’t
kumukunot mong mukha—umiyak ka.

Ngunit sa hindi ko inaasahang mangyari,
ang isang hardinerang umaawit sa pinapalaking orkidya,
kasama ng santan, daisy, yellow bell, ay nilagutan
ng hininga. Hindi mo na ako kailanman
madidiligan ng sanlibong timbang luha ng saya, at
wala nang maglilinis ng ligalig sa aking mata.

Sabi ko, dekadang pasakit ang lalambigit
sa dibdib kung mawalan. Isang dekadang
pag-alala sa hindi malulunasang sakit,
ng sakit sa pagkahidlaw,
ng sakit sa proseso ng inilambigit na tanikala
sa nakadaop na palad,
ng sakit na walang ina.

Antigong Salamin

Ni PG Murillo
Tula

Nakaharap ako sa
isang antigong salamin
na pamana pa ng aking lolo,
na nabakbak na ang kahoy
dahil sa tagal nang panahon
na pakikipaglaban
sa kaniyang tibay.
Walang bakas ng kahapon
ang namumuo sa pakikipagsapalaran
ng kaniyang linaw.
Maaliwalas pa rin at hindi makikita
na milyong lungkot na
ang sa kaniya’y nakadungaw.
Alam ng mga nagpapaalam
ang sagot sa pagpapaalam,
na hindi ito alam ng mga humihinga
sa kasiyahan. Hindi nagdadamot ang salamin
para ipaubaya ang kalayaan ninuman.
Magkakaroon lang ng balita
kung magpapasakop sa mga nauna.
Ngunit alam kong hindi ito
ang hagdanan at tarangkahan ng langit
na hinahangad nila.
Kasalanan ito sa mata ng Diyos,
ngunit hindi ito kasalanan
sa mga matang bumabalot ng kalungkutan—
ito ang sagot sa mga naghihikahos.
Sa mga oras na ito ako ay nakadungaw sa
napaglumaang salamin,
walang pagbigkas ang namumuo sa labi,
walang bakas ng salita
na didikit sa kaniyang napakaaliwalas na linaw.

Tinignan ko lamang ito,
at halos ayaw pumikit ng aking mga talukap.
Habang sa pagtanaw ko’y
may namumuo nang tubig sa aking mga mata.
Nakaharap na pala ako sa bintana ng aking kaluluwa.

Oh, My Mandarangan

By Vincent Carlo Duran Cuzon
Poetry

I was on the way
to the peak
of the great Apo
when I saw you—
Oh, my Mandarangan.

You were seducing me
to be with you.
It was a sacrifice of my time.
But your eyes were gleaming.
I obeyed.
Oh, my Mandarangan.

I lost sight of the peak.
I followed your trail
for the longest time.
How I loved the warm vents you showed me
And the fogs we created.
Oh, my Mandarangan.

Then—
I decided to move out
from us.
I tried to focus on the peak again.
Oh, the long struggle.
I tried to get closer to the peak.
But I wanted you.
Oh, my Mandarangan.

Now, I’m trying to get your attention
Again.
Let’s begin—again.
Take me to the warm vents.
But
You just summoned the cold—
Cold winds of Apo

And from a short distance,
Darago is impaling me
with fierce eyes.
Oh, the stupid me.
You should have told me.
Oh, my Mandarangan.

I regret
That I chose the peak
Over your warm vents.
How I wish to be there
With you,
Create the fogs we loved
Together.
Oh, my Mandarangan.

It hurts.
But—
Thank you.
How I wish you would
But—
Don’t look back.
Oh, my Mandarangan.

Handum

Ni Adrian Pete Medina Pregonir
Binalaybay

Kadamo sang nagalupad
nga mga ipot-ipot
sa kahanginan,
palangga.
Siling ko, isa-isa ko ini
pagaisipon para sa imo
samtang
nagatalabiris ang balhas
gikan sa taguangkan
sang akon handum.
Nagauyog ang kapunoan
samtang wala untat
ang pagtayhop sang amihan.
Nagakatulog ang kabulakan
nga aton ginakalipay
sa mga tinion nga ang
mga ini magabuklad
sang ila mga sipad.
Kag kon magaabot ang tig-ilinit,
may ulihi nga igapasunod
nga duag ang mga ini.
Siling mo, palangga,
magabuhat ikaw sang bangka
kay magaumpisa kita
sang aton panakayon
sa lawud nga aton
ginadahum. Nungka ikaw
magauntat tubtub
indi mo ko madala sa
pantalan sang aton ginhawa. Ugaling,
madamo ako sing
may ginabalibaran
sa mga pagpasalig
nga dapat pagasaligan
kag mga pagbalibad
sa indi dapat balibaran,
mga butang nga dapat
angkonon tubtub sa kinaadman.
Subong nga kagab-ihon,
palangga, yari ako sa kwarto,
nagaisahanon, nagaatubang
sa mitsa,
magaumpisa sa pagpanday
sang balay sang tinaga
agud mangin isa
ka binalaybay.

Maalikabok Ka Lang pero Kaganda Mo

Ni Gerald Galindez
Tula

Maalikabok ka lang pero kaganda mo,
lalo na sa mga hapon pag ginatamaan ka ng ilaw ng araw na nagalubog sa Daguma—
                                                                     ang korona mo ay nagabaga.

Maalikabok ka lang
         pero grabe kainit ang pag-alaga mo—
wala kang ginapili, wala kang paborito, giyakap mo lahat ng tribu.

Maalikabok ka lang
         pero kadami mong ginatago
         mga kayamanan sa iyong buhok,
         mga pakpak na ginto, apoy sa dulo ng mga yantok,
         mga perlas sa tawa ng mga masayahing tao.

Maalikabok ka lang
         pero kadaming nagaasa sa iyong paaralan
ang iyong industriya ay buhay sa mga pangarap ng iyong mga anak,
         ng mga babu at bapa, ng mga manong at manang, ng mga iyoy at iyay
                   gintahi mo ang mga malalim na sugat ng kasaysayan.

Maalikabok ka lang
         pero kalalim ng iyong ugat
         sa ’yo nagadaloy ang mga pinaghalong tula at awit at kulay,
                   ang mga sayaw na nagasabog
                             ang pinag-isang kultura na patuloy sa paglipad ay
                                       tulad ng mga ibon na tunay na nagamay-ari ng lupa.

Tacurong,
         maalikabok ka lang pero kaganda mo.

Kubo

Ni Norsalim S. Haron
Tula

Sa ilalim ng saya ng puno,
may kubong nakayuko,
wari’y mga aliping nakaluhod
sa harap ng kanilang panginoon.

Sa tapat ng mesa,
sa ilalim ng patay-sinding ilaw,
may isang larawan ng masayang pamilya
ang nakasabit sa inaanay na haligi.
Ang katabing bintana ay nagsisilbi bilang sinehan—
pinanonood ko ang mga batang nagtatagisan,
pati na rin ang ganda’t tayog ng lipad
ng isang saranggolang ipinagtatabi sa ulap.

Sa piling ng bangkong may gulong
umiikot ang buhay ko.
Araw-gabi akong nakatanaw
sa punyal, espada’t katanang naghahabulan
sa kaloob-looban ng aming orasan.

Nakapako man ako sa upuan,
malaya namang nakalilipad ang isipan.

Kung napasusunod ko lamang yaring mga paa,
sasayaw ako katulad ng malumanay na indayog ng alon,
kekembot katulad ng bangkang gumigiling
upang makasabay sa bagong henerasyon.

Ngunit tila mananatili na ako sa kubo
nang may galak sa piling ng aking anino.

Sa Amoang Balay

Ni Glenn Arimas
Balak

Ako usa ka tagabalay lang
wala gagawas, pero naa pirmis gawas
naa pirmis balay, naa sa sulod.
Wala ko nakakulong kay naa ra kos among balay,
sa amoang balay.

Among balay walay laing makalupig
dakog hawanan ug daghang mga tanom.
Lig-on ang pundasyon sa among balay
kay kami tanan gatinabangay
sa amoang balay.

Limpyo ang tubig ug daghang pagkaon
tag-as among mga punoan, lagpad mga basakan
lami ang mga prutas ug gulay
naay usahay sa langit nga daghag kulay
sa amoang balay.

Ako usa ka tagabalay lang
lami ang hangin sa udto ug kagabhion
sa unahan saba kay daghag dagko nga tinukod
maayo gyud sa panan-aw maong adto mo diri
sa amoang balay.