Ay Na Lang

Ni Generoso Opulencia
Binalaybay

Ang otsentahon nga tawo
panan-aw nya maayo
kay daw Starry Night ni van Gogh.

Ang tanan nga mabatian
ginayuhumyuhuman lang
daw iya sang kalangitan.

Pinirito o tinola
sa baba gakarambola.
Tunlon na lang kay kapoy na.

Balikawang nya kag tuhod
wala patay ginahagud.
Luyag nya kabay maglantyog.

Sa iya tagiposoon
hapos na lang nya kab-oton
ang tuodtuod nga handum

Kalipay kuno nga padayon.

Tatlo ka Binalaybay

Ni Adrian Pete Medina Pregonir


Bangkay

Alang kay Barbie Inocencio

Labing masiri ang panganod sang kaumhan,
nagpamurungkot sa kasubo tungud nasapwan
ang indi dapat masapwan sa pagpangusisa
sang kasanag sa kadulum nga indi mangin amo.

Ang imo lawas nasab-it sa dyotay nga taytay.
Nasulod ka sa sako, kag ang imo lamharon nga lawas
Puno sang nagapalangitum nga mga lagub.
Gingurisnay ka sang ararok sang kaakig padulong
sa pihak nga bahin sang kamatuoran.

Nagpamatbat, nagpanglibak, ang mga mata
nga nagpanaksi sa tyabaw sang imo iloy,
nga nagakupo sa imo lawas. Nagasyagit
sya sa nagahalayaon kag mayami mo nga panit,
kag ang tagsa ka tinaga nga iya ginabuy-an
amo ang kauhaw sa ginasinggit nga hustisya.


Election Rally

“Makatoon na ako nga magdawat sang haluk kag hakus
bisan pa gutabon sang sanggot ang akon likod. Sarang
ko patawaron ang banwa nga tuhay ang kasal-anan
sa atubang sang balaan nga balaud. Bisan ang bata
nga binunyagan sang pagkasalimpapaw, akon patawaron.
Ipanagtag ko ang tagsa ka uyas sang palay kag anihon
ang pinaningkamotan nga mga balhas para sa ginadaugdaug.
Pasaligon ko kamo nga mag-ulan sang sarapina, biskotso,
kag galyetas. Bisan pa ang tagsa ka haluk
kag pagpangamusta nga akon mabaton napun-an sang
dalit, indi ako malutos. Langoyon ko ang kalalawran
sang Sarangani agud panagupon ang delata,
kag kon ako magpanakayon, mabuhat ang pader nga bulawan.
Kinahanglan ang pagbag-o, indi bala? Gani dawata ninyo
ang akon kamot kag tiil bangud bisan pa magtanod ang kabuhi
magatindog ako sa inyo atubang tubtub sa isumsuman
ako sa mga ginsang-an kag bansagan nga bugalon, tikalon.
Husto na ang inomol, kasumpung.


Chicken Adobo à la Rodrigo

(Mahal ang mga panakot. Pasensya.)

1. Magkuha sang tag-P55 million nga cauldron kag painita ang mantika.
2. Gisaha ang luy-a, bumbay, kag ahos. Idungan ang inomol ni Rodrigo.
3. Ilunud ang manok nga gindakup sa ginpatindog nga subdivision ni Cynthia.
4. Agud maghumok ang manok, butngi sang tatlo ka baso nga tubi sang Manila Bay.
5. Pabukali.
6. Kung nagbukal na, budburi sing asin nga dolomite nga tag-P389 million.
7. OK lang kon damo ang asin nga dolomite. Indi man ini makahalalit sono kay Chef Antiporda.
8. Pabukali liwan.
9. Tilawi.
10. Haw-asa kag ipakaon sa mga buaya luwas sa isa ka napulo kag apat nga kalag nga nagpasugut sang prangkisa.

Tatlo ka Binalaybay

Ni Rexcel Samulde


Saksi ang Dagat

Nakahibalo ang dagat
kon nagasunggod ako sa imo.
Samtang ginasulat ko sa higad
sang baybay ang ngalan mo,
ginatudloan ako sini
nga panason ka sa kabuhi ko.

Apang samtang ginasilhig sang mga balud
ang tagsa ka letra
sang imo ngalan,
ginapabay-an ko lang ang ilawod.
Nagapalayo ako sa balas nga iya ginahalukan,
kag sa liwat, ikaw akon ginasulat.

Saksi man ang hangin sa akon paghutik
sang mga pangamuyo nga ikaw tani sa akon magbalik.


Balentin

Ikaw ang dapya nga nagpikpik sa akon
Ginbalikid, naluyagan, ginapangita.
Sa tunga sang daginit nga adlaw
Ikaw ang maamyon nga hampak sang hangin.
Sa imo huyap indi ako maglikaw.

Handa ako nga palidon mo.
Buhawi ka nga indi palagyohan apang tanglaon.
Dal-a ako sa sentro, butonga ako sa imo mata.
Gal-um ka nga ginapaabot,
Bagyo nga akon sulayon.

Hulaton ko ikaw sa tunga-tunga sang Pebrero.
Kibuta ako nga daw kilat, surpresaha nga daw linog.
Hulaton ko ikaw sa atubang sang inyo balay
Nga daw talithi nga nagapanaug sa inyo hagdan,
Kag samtang kita nagapakadto sa handum mo nga kaladtoan,
Ibobo sa akon ang imo pagpalangga—tanan. Tanan.


Handum, Dumut

Ang imo yuhum pisaw
nga nagkotkot sa duta
agud igoon ang akon kaugatan
nga gusto maglatay sa imo
lawas.

Ang imo tuluk binhi
nga nagahulat mabunyagan
sang akon dagotdot nga
kawat sang himutad
kag ulikid.

Ang imo hulag abono
nga luyag ko kanduson
agud iligo ang imo himaya
sa gutom kag harasharas
ko nga kalag.

Ako, kaangay sang lago,
nagapanago sa landong
nga nahadluk masabligan sang asin,
apang dumut sang akon kahumok
ang imo kaparat.

Butigon

Ni Cris John Bryan C. Dela Cruz
Binalaybay

Kasanag sang bulan ang akon sulo, samtang ang mga luha sang kasubo wala untat nga nagatubud halin sa tagiposoon ko nga pilason. Kalamig sang kagab-ihon nagahakus sa akon.

Huni sang mga kuliglig sa tunga sang kadulum amo ang sonata sang mga humay nga nagasinaot upod sang hangin, samtang ako mag-isahanon nga nagapanglakaton.

Sa akon kada piyong, sa hunahuna ko nagabagrong ang dugus nga tinaga nga sa bibig mo nagwa. Katam-is sang imo dila. Sa imo luyo kuno himaya sa duta. Dughan ko nga gabuk gihatag ang tanan sa isa mo lang ka yuhum.

Palangga ko nga butigon, kung diin ka man subong, ang kapait nga ginbilin mo sa akon sa iban indi mo na tani ipaagum.

Pagtaliwan

Ni Philip Jay Leaño
Binalaybay

Ginapatay ko ang akon kaugalingon

Amat-amat ko nga ginakotkot
Ang iya lulubngan
Halin sa lupa nga nabungkal
Bangud sang akon paghilibion.

Amat-amat ko nga ginalaslas
Ang iya mga panit
Halin sa sundang nga nagtaliwis
Bangud sang akon tuman nga pagpanglakaton.

Amat-amat ko nga ginakuga
Ang iya liog
Halin sa higot nga nangin mabaskug
Bangud sang akon panublion.

Amat-amat ko nga ginaislan
Ang iya kasingkasing
Halin sa mga dugo nga ginpuga
Bangud sang akon pagkalimot sa kahapon.

Ginapatay ko ang akon kaugalingon

Kay ang matuod
Nga nagakabuhi
Kinahanglan maagyan
Ang kamatayon.

Handum

Ni Adrian Pete Medina Pregonir
Binalaybay

Kadamo sang nagalupad
nga mga ipot-ipot
sa kahanginan,
palangga.
Siling ko, isa-isa ko ini
pagaisipon para sa imo
samtang
nagatalabiris ang balhas
gikan sa taguangkan
sang akon handum.
Nagauyog ang kapunoan
samtang wala untat
ang pagtayhop sang amihan.
Nagakatulog ang kabulakan
nga aton ginakalipay
sa mga tinion nga ang
mga ini magabuklad
sang ila mga sipad.
Kag kon magaabot ang tig-ilinit,
may ulihi nga igapasunod
nga duag ang mga ini.
Siling mo, palangga,
magabuhat ikaw sang bangka
kay magaumpisa kita
sang aton panakayon
sa lawud nga aton
ginadahum. Nungka ikaw
magauntat tubtub
indi mo ko madala sa
pantalan sang aton ginhawa. Ugaling,
madamo ako sing
may ginabalibaran
sa mga pagpasalig
nga dapat pagasaligan
kag mga pagbalibad
sa indi dapat balibaran,
mga butang nga dapat
angkonon tubtub sa kinaadman.
Subong nga kagab-ihon,
palangga, yari ako sa kwarto,
nagaisahanon, nagaatubang
sa mitsa,
magaumpisa sa pagpanday
sang balay sang tinaga
agud mangin isa
ka binalaybay.

Anak

Ni Grace Nadon–Aprosta
Binalaybay

(This poem is a finalist in the 2018 Sultan Kudarat Poetry Contest.)

Halin sang ako ginbun-ag sa kalibutan
Puro lang kasubo ang akon nabatyagan.
Si Nanay, si Tatay masako pirmi
Kay ang akon bwas damlag ang ila ginapasulabi.

Sang ako isa na ka estudyante
Puro lang pangalipay ang akon ginaintindi
Lagaw didto, ligoy diri bangud kay nagarebelde.
Bantog gid nga ako makiugalingon pirme.

Sang ako hamtong na nga lalaki
Sari-sari nga bisyo ang akon ginsudlan
Babaye, inom, sugal, kag sigarilyo sa akon kamingawan
Bangud lang sang pagpabaya sang akon ginikanan.

Sang ako isa na ka tatay sang akon pamilya
Didto ko lang nahangpan ang ginahimo sang akon ginikanan
Kung diin ulihi na ang tanan
Kay ang akon subang may pagkabanihot man.