Paano Magsakay ng Tricycle sa General Santos City

By Jade Mark Capiñanes
Nonfiction

Paano Magsakay at Maghintay Maglarga ang Tricycle

Biglang naghinto ang tricycle sa kanto.

Nagbaba ang driver at nagtawag ng mga pasahero. Bukod sa kanya, dalawa lang kasi kami na nasa loob ng tricycle, na anim ang kayang isakay (o isiksik). Akala ko madali lang siya maghinto, pero naglagpas na lang ang sampung minuto hindi pa din naglarga. Wala pa din kasing ibang nagsakay.

Medyo nainip na ako, gaupo sa front seat at gatingin-tingin sa relo. 6:20 p.m. na. Dapat 6:30 p.m. nasa downtown na ako. Madalas nasa 30 minuto ang byahe, kaya baka lampas 7 p.m. na ako magdating doon.

Wait lang, ha? gi-text ko ang kaibigan kong gahintay sa downtown. Naghinto kasi ang tricycle, gipaliwanag ko.

Walang problema, gi-reply ng kaibigan ko. Wala namang deadline, gidagdag niya pa.

Nahalata yata ng driver ang pagkainip ko. Hintay lang, ha? gisabi siya. Dalawang pasahero na lang, gihangyo niya.

Hindi ako nagsagot.

Nagdaan pa ang mga nasa sampung minuto. May nagsakay nang dagdag na dalawang pasahero. Nagsakay na ulit ang driver sa tricycle at gipaandar niya na ito. Salamat, giisip ko, maglarga na talaga.

Pero akala ko lang pala. Naghintay pa din kasi ng dagdag na pasahero ang driver.

Gusto ko mang magalit pero hindi ko nagawa. Giisip ko na lang na habang gamadali akong magpunta sa downtown para magkita kami ng kaibigan ko, alam kong kailangan lang din ng driver, na halos kaedad ko lang yata, na magkita ng pera.

Mabilis akong mainis sa mabangga ko sa daan kapag gamadali ako, akala ko siguro na sa akin lang gaikot ang mundo, na ang ibang tao ay harang lang sa kung saan ko gusto magpunta. Pero hindi lang man yata ako ang may nabangga. Hindi lang man yata ako ang may puntahan.

Bente ang pamasahe ng tricycle galing sa amin papunta sa downtown. Bente lang din ang pagitan ng desisyon ng driver na maglarga o maghintay pa ng isang pasahero.

Maya-maya ay may nagsakay na na isang dagdag na pasahero, at gipalarga na talaga ng driver ang tricycle.

Habang gatingin ako sa driver na diretso at seryoso ang tingin sa daan,  giisip ko na baka ginaisip niya din na pagkatapos ng biyahe niya ngayon ay may mauwi na siya sa kanila, kahit maliit, kahit papaano.

At naalala ko lang bigla ang commercial ng Cornetto. Hanggang saan mag-abot ang bente mo?

Alam ko na yata kung saan.

*

Paano Magpara ng Tricycle at Mapagkamalan

Ako na magdala ng gamit mo, gisabi ko sa kanya, kasi gentleman ako.

Nagpara kami ng tricycle, at nag-upo kaming dalawa sa may front seat. Gikandong ko ang shoulder bag niya, at ang isang supot kung saan niya gilagay ang sandal niyang naputol ang strap.

Ihatid ko siya pauwi.

Mga ilang minuto sa byahe may nakita kaming checkpoint sa unahan. Ginapara at ginapahinto ng mga sundalo ang mga gadaan. Martial law na talaga, gisabi ko sa sarili. Gikabahan ako kasi baka maghanap sila ng ID. Wala akong dalang ID, pero giisip ko na lang na at least wala akong kamukhang miyembro ng Maute.

Gipara na kami ng sundalo. Naghinto ang tricycle namin, pero bigla lang din itong naglarga. Gitoktok ng sundalo ang gilid ng tricycle, sabay hangyo sa driver: Huwag ka magmadali.

Nag-brake pinabigla ang driver.

Pakibukas ng mga bag ninyo, gisabi ng sundalo, sabay bukas ng flashlight niya.

Giuna ng sundalo ang mga pasahero sa likod. Pagkatapos sa likod sa front seat naman.

Buksan mo bag mo, gisabi ng sundalo sa akin.

Gusto ko sana sabihin na hindi sa akin ang shoulder bag, pero baka isipin ng sundalo na defensive o may ginatago ako. Gibuksan ko na lang ang shoulder bag.

Nagtambad sa sundalo ang pulbo, lipstick, salamin, at ilan pang gamit na hindi akin. Hindi ako nagtingin sa kanya.

Ano ang laman niyan? gisabi ng sundalo, habang gaturo sa supot na ginakandong ko.

Gibuksan ko ang supot, gitutok ng sundalo ang flashlight, at nakita niya ang sandal na naputol ang strap. Wala na siyang gisabi.

Gitoktok ulit ng sundalo ang gilid ng tricycle.

Naglarga na ulit ang tricycle.

Hindi pa kami masyado nakalayo nang nagtingin ako ulit pabalik sa checkpoint. Nakatingin pa din pala ang sundalo sa tricycle namin, tapos nagtagpo ang mga mata namin.

Iba ang titig niya.

*

Paano Magbaba sa Tricycle sa Downtown sa GenSan kung Gabi na at Gaulan pa Talaga

  1. Magbigay ka ng bente sa driver kasi wala kang barya.
  2. Magtingin ka sa kung paano ipasok ng driver ang kamay niya sa maliit na sling bag niya.
  3. Maghintay ka sa sukli.
  4. Magtanggap ka ng dalawang singko galing sa driver.
  5. Pwede ka nang magbaba, o pwede ka pang maghintay pa.
  6. Pero maghintay ka pa. Kailangan mong maghintay.
  7. Magtingin ka ulit sa kung paano ipasok ng driver ang kamay niya sa maliit na sling bag niya. Mas malalim na yata ang pagpasok niya ng kamay niya sa sling bag niya ngayon.
  8. Magtanggap ka ng dagdag na dalawang piso galing sa driver. Hindi mo alam kung bakit, pero parang mas mabigat sila kumpara sa dalawang singko kanina.
  9. Magbaba ka na.
  10. Magtakbo ka agad sa pinakamalapit na masilungan, kung saan ka magtingin sa gapalayo nang gapalayo na tricycle. Mag-isip ka kung bakit parang gasakay ka pa din doon.
Advertisements

To the Mouse I Shall Be Dissecting this Afternoon

by Lance Isidore G. Catedral (Nonfiction)

(This piece was first published in Bottledbrain.com, the author’s blog.)

Hey.

We’ve known each other for more than a week now, 11 days to be exact, and I know this because you’re special.

I remember visiting you on that lazy Saturday morning and you looked at me with your red, searching eyes, as if to say, I’m pregnant. You weren’t mistaken.

I don’t know if you were excited as I was—or I was excited as you were—but knowing that you were conceiving half-day old kids thrilled me to pieces. I told my friends all about it, and they were wishing you all the best.

From then on, I kept coming back to you, talking to you, handling you by the tail to see if everything was alright. Thankfully, you seemed to be in perfect health.

But right now, I, who glaringly and openly professed to be your friend, will do to you the two most despicable things one could ever do to a friend—one, I’m going to kill you, and two, I’m going to kill your babies.

I’m not even going to ask for your forgiveness, but all I ask for is that you hear me out one more time because what I will say is true.

Your death will not be humiliating as the deaths of those who ate Racumin for breakfast and drooled moments later. It will not be useless as the deaths of those who craved for cheese and stumbled upon a painful trap. It will not be cruel as the deaths of those who happened to see a cat and got teethed by it.

Instead, yours will be glorious, filled with celebration and dignity and honor because, yes, people will learn from it.

I will never forget you.

Better This Way

by Spencer Pahang (Nonfiction)

I woke up in bed, breaking out in a cold sweat. My muscles ached from being tense throughout the night. For a thankful, short-lived moment, my heart pounded steadily, and my head started to clear things out. A sudden realization shook my body out of its happiness.

That day was what I dreaded most: first day of junior high school.

They’ll probably think I’m odd, I thought.

No, they won’t. I won’t let them, I countered.

These thoughts fought each other like Spartans and Persians, both powerful and parallel. This debate went on and on until I got to the bathroom. It didn’t stop at the dining table. Like a shadow, it followed me until I got dressed. I put on my white polo shirt and paired it with a black loose pants and a blue rubber shoes. Before facing the outside world, I looked in the mirror and stared at my own reflection.

You look so weird, I thought.

No, you look alright, I countered.

As I entered the school’s gate, I felt a little steady. My confidence slowly regained. The campus was quiet and had a relaxing atmosphere. I could feel the peacefulness and calmness of the school premises. The silence made me feel better, so much better.

Suddenly, I heard the yells of the students from the quadrangle. I observed them and saw similarities. Most of the boys were wearing low-riding jeans paired with black shiny sneakers and “I’m cool” quoted caps. The girls didn’t fell short as well. Most of them were wearing skinny jeans showing their curves and cropped t-shirts showing their belly-buttons.

I will not fit here, I thought.

No, you’ll be fine, I countered.

In class, my classmates stared at me and questioned my gender because of the manner of my speech and action. I heard one student whispered to his friends that I must be gay. Others commented on my awkward walk and other things included in the list of my imperfections. I just stayed silent, trying to act normal while I felt dizzy inside. My hands started to sweat from nervousness, and my eyes struggled to keep their tears in. On the first day of my junior high, I already felt rejected, unaccepted, and unacknowledged because I was different.

Luckily, the class was done. I ran out of the class, struggling to keep myself calm. I accepted that connecting with my classmates would be difficult: we had contrary thoughts. What I found funny, they frowned upon. While I was quiet, they were expressive. What I found in myself as normal, they saw as weird. What I loved, they despised. Change gave me a sense of inability to be in control. I therefore made myself capable of preventing my emotions from showing. When I was pressured, I would break down and would show my true self. This intimidated me and made me feel uncomfortable. I distanced myself from others.

This is what happens when you are socially awkward: you eat your lunch at the classroom alone and you sit next to the classroom window.

Months had passed. While I was eating the snacks I bought at the nearest canteen in our school, I came up with some theories: Am I friendless because of my solitary nature? Do less people gravitate towards me because I look gay and sometimes seem monotonous or lifeless? Should I abandon this charade—forget who I really am and replace it with identities my classmates have?

In class, I spoke spontaneously to a girl I had met. In the end, we walked out giggling and smiling. Sometimes opening yourself up can do wonders.

I waved her goodbye as their car left the parking lot. I sat on the chairs behind me and smiled, thinking how happy I was to talk to someone. As I walked outside to get home, the students in my back were all screaming, murmuring, and whispering to each other. But the noises no longer bothered me. I had grown used to them, and now if ever there was silence, it would worry me.

It is better this way.

As the tricycle wobbled down the uneven road, I made an oath to myself: I will not degrade myself for being different from other boys. That shouldn’t determine the way I act or feel. It shouldn’t be the reason why my voice trembles as I speak to a stranger or my hands sweat as I pass by a bully in the corridors. What I think about myself is what ultimately defines me. I should celebrate my difference as this can be my strength. Life is too short for insecurities to hurt.

Tulay Buayan

by Genory Vanz Alfasain (Nonfiction)

Trenta minutos bag-o mag-alas otso sa gabii. Gadali ko og lakaw padulong sa “terminal” pa-tulay sa Buayan. Nagdali gyod ko arong makaapas pa ko sa Encantadia, ang palabas sa GMA 7 matag gabii.

“Tulay?” ang pangutana nako sa dispatser.

“Oo, lingkod na diha,” ingon sa dispatser.

Ako pa lang ang pasahero maong nilingkod ko sa front seat. Gitan-aw nako ang akong Facebook pangpatay sa oras samtang gahulat mapuno ang traysikel.

“’Migo, tulay ni?” ang pangutana sa usa ka babaye nga nagbaguod sa iyang mga dalang silopin nga puno’g groseri.

“Oo,” ang akong tubag.

Niirog ko samtang gitabangan nako siya sa iyang mga dala. Nipuwesto og lingkod ang babaye. Nabalaka ko kay sa hulma sa iyang lawas, maghuot gyod mi sa pransit.

“Wala nay space, ‘migo?” pangutana sa babaye.

“Sa ka-cute sa traysikel, mura’g wala na siguro,” ang tubag nako.

Sakto nga napuno na og pasahero sa likod. Nipuwesto na pod ang driver.

“Hay salamat, molarga na gyod,” ingon sa babaye.

Maglisod ko og ginhawa sa akong kahimtang. Nagbanhod ang akong tiil kay nadat-ogan og bug-at nga silopin. Medyo gigawas nako ang akong lubot sa lingkoranan arong makalihok-lihok ko. Maski gamay na lang ang malingkoran sa akong lubot, giantos nako makaabot ra gyod mi sa tulay Buayan.

“Naunsa na man ning mga blue boys uy. Sige-sige na lang ang dakpananay ba.” ingon sa babaye.

“Bitaw! Hastang hasula ra ba. Triple ride gyod ko paadtog GenSan ug pauli pa-Malapatan.” ang ingon sa usa ka pasahero sa likod.

Naminaw ra ang driver sa ilang pag-istoryahanay. Gitan-aw nako ang iyang nawong ug naghulat unsay iyang masulti. Gitan-aw nako ang plate number nga nakasulat sa atubangan sa akong batiis. Green ang kulay niya mao wa na ko natingala nga nihilom siya.

“Wala man god klaro ang ubang opisyales sa GenSan uy. Dugay na kaayo ni nga problema sa siyudad, gihulat pa nila nga magdaghan ang mga traysikel. Kini laging magamit sa eleksiyon ba.” ang yawyaw sa usa ka pasahero sa likod.

“Ay! Gayaya ra na sila! Mga nawong og kuwarta.” ang ingon sa babaye.

Sama sa driver, naminaw ra pod ko sa ilang mga komento bahin sa problema sa transportasyon sa GenSan. Dili ko magkomento kay basi maing-nan pa ko’g nagpaka-aron-ingnon.

“Abusado pod ning ubang driver. Mogara pud ba. Gitagaan na gani sila’g katungod giabuso pod nila. Hay pastilan,” ang ingon sa usa ka pasahero sa likod.

“Naa pod ning problema sa yuta sa giturnohan sa mga traysikel pa-Sarangani. Hangtod karon dili pa magamit ang bag-ong tulay sa Buayan.” ang reklamo sa babaye.

Sa hunahuna nako, lami kaayo yawyawan ning akong mga kauban nga pasahero. Lami kaayo iingon sa ilaha nga naa bay nabuhat ang sige nila’g reklamo. Kung kanang sige nila og putak giadto nila og dalan, unya nag-rally-rally, basig mapuslan pa sila. Arong mapugos ang lokal nga gobyerno nga mag-isip og maayong balaod nga makabenipisyo tanan, dili ra sa ilang pangsariling interes. Unsaon ba nako pag-istorya sa akong gibati, naglisod pa pod gani ko sa akong kahimtang sa sulod sa traysikel.

“Hay, salamat naabot nata,” ingon sa babaye.

“Hay! Salamat!” ang ingon nako samtang gahinay-hinay ko og lihok.

Gihatag na dayon nako ang akong pamasahe. Nag-kiang-kiang ang akong paglakaw nga mura ba’g usa ko ka pungkol, paadto sa nagtumpok nga habal-habal. Naningkamot ko’g lakaw arong makaapas pa ko sa Encantadia.

“Baluntay? Hatod ka?” ang pangutana sa usa ka habal-habal drayber samtang ginahilot nako ang akong paa.

“Pila man imong hatag?” ang pangutana pod sa driver.

Lami kaayo yawyawan ang driver apan dili nako mabuhat kay basig dili nako kaapas sa Encantadia. Kung naa lang koy Evictos sama sa mga Sangre, mag-teleport na gyod ko paadto sa among balay. Way hasol, wa pay gasto!

“Baynte para sa imoha,” ang tubag nako.

Nitando ang driver sa presyo nga gibungat nako niya. Nisakay na dayon ko arong makaapas ko sa palabas.

“Basi mabahoan ka nako, ha. Wala man god nako nadala ang akong pahumot.” ingon sa driver.

Wala na nako gitubayan ang iyang istorya kay naghunahuna ko kung mapildi ba sa upat ka Sangre ang kalaban nila nga si Hagorn.