Daisy, Say Is

Ni Mariz J. Leona
Maikling Kuwento

 

(Ang akdang ito ay naging finalist sa Get Lit!, isang patimpalak sa pagsusulat ng maikling kuwento para sa kabataan, na isinagawa ngayong 2018 ng Pangandungan, ang samahan ng mga manunulat sa General Santos City.)

Hindi ko maiwasang mapanganga sa ganda ng aking nakikita: ang mga ulap na parang isinasayaw ng liwanag na nagmumula sa buwan. Masaya pala sa pakiramdam ang lumipad sa alapaap, na abot-kamay mo na lang ang mga ulap na madalas mo lang tinitingala, mga ulap na nagbibigay babala kung uulan ba o kung puwedeng maglaba.

“Tea, coffee, and a full bar service will be available throughout the flight. If you require any special assistance, please contact a flight attendant nearest you.”

Napukaw ang atensiyon ko sa panonood sa labas ng bintana nang magsalita ang flight attendant. Ito ang una kong sakay sa eroplano, kaya natatakot ako pag nagsasalita na sila. Hindi ko alam kung bakit, ngunit parang may bumubulabog sa kaloob-looban ko na dapat akong makinig sa anumang sabihin nila para na rin sa aking kaligtasan. Nakita ko ang papalapit na mga attendant, tulak-tulak ang isang cart na naglalaman ng pagkain. Nakaramdam ako ng gutom dahil hindi pa ako nakakakain ng hapunan. Alas-singko ng hapon pa kasi akong nasa airport, at alas-otso ng gabi pa pala ang aking flight. Masyadong sabik lang siguro akong makasakay ng eroplano, o takot lang akong maiwanan nito dahil napakamahal ng ticket. Wala akong perang pambili ulit.

Bumili ang katabi ko ng kape at biskwit. Gusto ko rin sanang bumili, kaso ang mahal naman pala ng ibinebenta nila. Pareho lang naman ang biskwit nila sa biskwit na itinitinda ng lola ko sa tindahan niya. Siguro kung dito si lola magtitinda sa eroplano, limang biskwit pa lang, solb na ang kapital niya sa biniling isang dosenang biskwit. Naaamoy ko ang kape na iniinom ng katabi ko. Gusto ko rin sanang humigop ng mainit-init upang maibsan ang lamig na aking nararamdaman dahil sa aircon, pero dahil wala akong pera, hinigpitan ko na lang ang hawak sa aking jacket, na bigay ng aking nobyo.

Upang makalimutan ang gutom na aking nararamdaman, itinuon ko na lamang ang aking pansin sa labas ng bintana. Walang ulap. Ang sinag lamang ng buwan ang aking nakikita. Napakalungkot naman ng buwan, walang kasama sa malamig at tahimik na kalawakan. Bakit ba iniiwan ng ulap at mga bituin ang buwan? Kung tutuusin, kahit saan mang parte naroroon sila, sa tahimik at malamig na gabi, sinasamahan naman sila nito. Siguro sadyang maunawain lang talaga ang buwan sapagkat alam niya ang pakiramdam ng nag-iisa. Ngayong abot-kamay ko na ang buwan, nais kong maging kagaya niya—malakas at maunawain. Kahit tinalikuran na ng lahat, handa pa ring samahan ang sinumang nangangailangan. Nais kong magkaroon ng ganoong lakas dahil alam ko rin ang pakiramdam ng palaging iniiwan at kinukumusta lang kung sila’y may kailangan.

“Ladies and gentlemen, the captain has turned on the ‘Fasten Seat Belt’ sign. We are now crossing a zone of turbulence. Please return to your seats and keep your seat belts fastened. Thank you.”

Binitawan ko ang aking jacket at nangunyapit sa aking upuan. Natatakot ako. Nakakatakot ang pagyugyog ng eroplano. Ang dilim sa labas ng bintana, parang kami ay nasa loob ng makapal na ulap. Nasusuka ako at naiihi sa sobrang takot. Naiiyak rin ako, ngunit umusal pa rin ako ng munting panalangin na sana kami ay makarating sa aming paroroonan nang buhay pa. Ayaw ko pang mamatay. Bata pa ako, marami pang pangarap sa buhay. Lord, ’wag naman sana. Pinikit ko na lamang ang aking mga mata at hinintay na ito’y matapos na.

“Ladies and gentlemen, welcome to Mactan International Airport. Local time is nine forty-five PM, and the temperature is twenty-eight degrees Celsius.”

Nandito na pala kami. Nakapikit lang ako kahit na natapos na ang pagyugyog ng eroplano kanina. Inilabas ko ang aking selpon at tinext ang mga susundo sa akin. Sabi nila napakalayo raw ng airport dito sa airport doon sa amin. Tama nga sila, napalaki ng kanilang airport dito. At dahil takot akong maligaw, sinundan ko ang bulto ng mga pasahero.

Nakasakay na ako ng kotse. Ang ganda ng aming nadadaanan. Ganito ba ang tawag nilang city life at night life? Ang daming tao at ang liwanag ng paligid. Napakalayo sa lugar namin. Doon ay masaya na ang mga katulad ko sa isang poste ng ilaw kada purok. Mahilig kaming tumambay sa waiting shed ng aking mga kaibigan, nanonood ng alapaap, nakikinig sa mga kuliglig, at nag-uusap tungkol sa aming mga pangarap sa buhay. Ngayon pa lang nami-miss ko na sila. Ano kaya ang magiging kapalaran ko sa lugar na ito?

“Day, ito ang magiging kuwarto mo. Pasensiya na at maliit lang,” sabi ni Ate nang ihatid niya ako sa isang silid. Hindi naman ito maliit para sa akin. Napakaganda nga. Unang beses kong magkaroon ng sariling silid. Doon kasi sa amin, sama-sama kami sa iisang papag. Nagpahinga na ako dahil napagod ako sa biyahe. Bukas ko na lang ilalagay sa aking aparador ang aking mga gamit.

Alas-tres pa lang gising na ako. Ang tahimik pa ng paligid. Tulog pa ang mga tao. Doon sa amin, ganitong oras pa lang, naghahanda na ang mga tao upang magtrabaho sa bukid. Hindi ko pa gamay ang pamamalakad nila sa loob ng bahay, kaya nilagay ko na lang muna ang aking mga gamit sa aparador. Napangiti ako sa isiping may aparador ako. Doon kasi sa amin, sa karton lang namin inilalagay ang mga gamit namin. Naalala ko na hindi pa pala ako nakapag-text sa kanila na nandito na ako sa Cebu. Agad akong nag-type at sinend ito. Hindi na ako mapakali sa aking higaan, kaya lumabas na ako at dumiretso sa kusina. Hindi ko alam kung ano ang gagawin ko o lulutuin, kaya naisipan ko na lamang maglinis dahil pareho lang naman ito sa amin. Walis lang ang kailangan. Meron namang Gasul at rice cooker doon sa amin, sa isa kong kaibigan, ngunit hindi ako marunong gumamit nito. Kahoy at uling lang ang gamit namin sa bahay.

Natapos akong maglinis bandang alas-singko na. Lumabas na rin ang haring araw at gising na rin sina Ate.

“Day, tulog pa si Andy. Pahinga ka muna diyan. Si Nene na ang bahalang magluto ng agahan.”

Tumango ako at ngumiti. Ang saya naman dito. Iba’t ibang tao ang gumagawa ng mga gawain. Doon kasi sa amin, ako lahat ang gumagawa dahil ako raw ang babae at pinakabata.

Biglang umalingawngaw ang iyak ng isang batang lalaki.

“O, gising na si Andy. Day, pakikuha siya roon sa kuwarto.” Nag-aatubili man, pumunta pa rin ako sa kuwarto ni Andy. Hindi ko alam kung magugustuhan niya ba ako o hindi. Sana naman magustuhan niya.

Kumatok ako sa pinto ng kuwarto kung saan ko naririnig ang hikbi ni Andy. Pagbukas ko ng pintuan, bumungad sa akin ang isang batang edad dalawa, nakadapa at nginangatngat ang kaniyang unan. Tinawag ko siya sa kaniyang pangalan, at mabilis niya akong tiningnan. Bigla siyang ngumiti at umupo sa kaniyang higaan.

“Heyow po, Andy,” binati ko siya at lumapit sa kaniya.

“Are you my new yaya?”

Nanlambot ako dahil Ingles ang gamit niyang pananalita. Nakakaintindi naman ako ngunit hindi ako sanay gumamit nito. Doon kasi sa amin, tatawanan ka kung Ingles ang iyong gamit na pananalita. Sasabihan ka pang nagmamagaling, kaya siguro hindi sanay ang mga kabataan doong gumamit nito dahil mayayaman lang daw ang puwede gumamit nito.

“Carry me please,” sabi ng bata habang nakataas ang kaniyang mga kamay. Nagpapabuhat ito. Agad ko naman siyang binuhat at lumabas na kami ng kaniyang kuwarto.

Habang pinapakain ko si Andy, biglang sumama ang aking pakiramdam. Nasusuka ako sa amoy ng kinakain niya. Hindi ko na napigilan at napatakbo ako sa CR at doon nagsuka. Nag-aalalang lumapit sa akin si Nene. Wala na sina Ate dahil pumunta na sa trabaho.

“Ano’ng nangyayari sa ’yo?” tanong niya. Mas matanda ako ng isang taon kay Nene. Kinse siya at dise-sais naman ako. “Naku! Baka buntis ka ha?”

Nabigla ako kaya nasigawan ko siya. Parang hihimatayin ako bigla sa sinabi niya. Hindi ako puwedeng mabuntis dahil ang bata ko pa.

“Ganiyan na ganiyan ’yong mga buntis,” dugtong pa niya at umalis na sa aking harapan.

Inayos ko naman ang aking sarili at binalikan na sa kusina si Andy, ngunit wala na siya roon at ubos na ang pagkain niya. Kinabahan ako at agad siyang hinanap. Unang araw ko pa lang dito at parang magkakasala na ako. Wala siya sa loob ng bahay, kaya lumabas na ako. Nakita ko siyang naglalaro kasama ang iilang mga bata. Lumapit ako sa kanila.

“Hi! Ikaw ang bagong yaya ni Andy?” tanong ng isang babae. Mukhang hindi nagkakalayo ang edad namin. Tumango ako at nginitian siya. “Sana magtagal ka.”

Kumunot ang aking noo sa kaniyang sinabi, at napansin niya siguro ito dahil dinugtungan niya ang kaniyang litanya. “Wala kasing nagtatagal na yaya si Andy kahit mabait namang bata.”

Tiningnan ko si Andy na masayang nakikipaglaro sa dalawang batang babae. “Alaga ko ’yan sila, kambal.” Hindi ko namalayan ang oras dahil sa mga kuwento ni Sabel. Sabel pala ang pangalan niya, at dalawumpu’t anim na taong gulang na siya. “Sige, Day, pasok na kami dahil ligo time na ng kambal.”

Ang bilis lumipas ng isang buong araw. Masaya ako at si Andy ang alaga ko. Napakabait at sweet na bata, kaya hindi ko lubos maisip kung bakit walang nakakatagal na yaya sa kaniya. Nakahiga na ako sa aking kama at nakahawak sa aking selpon. Hinihintay ko ang reply ng aking nobyo. Kagabi pa ako nag-text sa kaniya, ngunit hanggang ngayon wala pa rin siyang reply. Inisip kong wala siyang load, kaya pinaload-an ko na lang siya kanina kay Sabel. Bukod sa pagiging yaya, naglo-load din pala siya rito sa subdivision. Extra income daw. Nag-send muli ako ng mensahe kay Benjo. Miss ko na siya. Unang beses namin itong magkahiwalay. Sabay kaming lumaki, nag-aral ng hayskul, at nangarap ng magandang buhay, kaya nga nakipagsapalaran ako rito sa Cebu upang makapag-ipon kami at makapagpakasal kung kami’y nasa tamang edad na. Noong una, ayaw niya akong umalis, ngunit kung doon lang din ako at tatambay kasama niya, walang mangyayari sa aming dalawa.

Nag-vibrate ang aking selpon. Magiliw ko itong tiningnan. Lumapad ang mga ngiti sa aking labi nang makitang si Benjo ang nag-text. “Ayos naman ako, mahal. Salamat pala sa load. Wala akong pera e.”

Agad ko naman siyang nireplyan. Naaalala ko pa ang sabi sa akin ni Tatay na wala daw akong kinabukasan kay Benjo. Isa rin sa mga dahilan kung bakit ako narito ngayon sa Cebu ay si Tatay. Gusto niyang malayo ako kay Benjo dahil masama raw itong impluwensiya sa akin. Hindi ko maintindihan si Tatay kung bakit ayaw niya kay Benjo. Oo nga’t medyo may pagkatamad ito ngunit mabait naman at mahal ako. Siya lang ang tanging lalaking nagbibigay halaga sa akin. Siya lang ang tanging taong naniniwala sa aking mga pangarap sa buhay. Hindi man siya matalino o mayaman, maalaga naman siya at maunawain.

Lumipas nang mabilis ang mga araw na naduduwal ako sa umaga at naghahanap ng mga pagkain na hindi ko naman gusto noon.

“Aminin mo na kasing buntis ka,” sabi sa akin ni Nene. Palagi niyang pinipilit sa akin na buntis daw ako. Kapag wala sina Ate sa bahay, ako ang palaging pinag-iinitan ni Nene. Minsan kapag nakaalis na sina Ate, umaalis din ito ng bahay. Sinusundo siya ni Jun, boypren niya raw. Sabi ni Sabel, matanda na raw ’yong si Jun, mga kuwarenta na. Sa tingin ko alam lahat ni Sabel ang mga buhay-buhay ng mga tao rito sa subdivision dahil ’yon ang palagi niyang ikinukuwento sa akin. Kuwento niya pa na magkaibigan daw sila dati ni Nene, ngunit nabuntis daw ito at ipinalaglag ang bata. Hindi sang-ayon si Sabel sa ginawa nito at isinumbong niya ito kay Ate. Doon daw nagsimula ang away nilang dalawa.

“Alam na ba ’yan ng mga magulang mo?” Nabalik ako sa reyalidad sa sinabi ni Nene. “Ay, mali. Alam mo ba kung sino ang tatay niyan?” Hindi ko lubos maisip kung bakit ganito magsalita si Nene. Kung tutuusin, mas matanda ako sa kaniya. Nang napagtanto niyang hindi ako sasagot ay tinalikuran na niya ako.

Pinapakain ko na ng tanghalian si Andy nang biglang may nag-text sa akin. Si Benjo. “Mahal, nakuha ko na ’yong motor. Salamat sa down payment. I love you.”

Napangiti ako. Pangarap kasi naming dalawa na magkaroon ng motor. Ako ang nagbayad ng down payment, at siya na raw ang bahala sa buwan-buwang bayad dahil gagamitin niya naman ito sa pamamasada. Mabenta kasi ang habal-habal doon sa amin, kaya paniguradong makakaipon kami nang husto. Sinabi kong ’wag niya na lang muna ipagsabing sa akin galing ang pera at baka umabot ito kay Tatay at sa aking mga kuya. Tatlo lahat ang kuya ko, at nag-iisa akong babae sa amin. Matagal na kasing namatay si Nanay. Ngayon si Tatay na lang at ang panganay namin ang nakatira sa bahay dahil ang dalawa ko pang kuya ay nakakulong sa presinto sa aming lugar. Kasali kasi sila sa mga taong hinuli ng mga pulis dahil sa paggamit ng ipinagbabawal na droga. Medyo malayo ang aming lugar sa sibilisasyon, ngunit ang impluwensiya ng droga ay abot doon. Naunahan pa nito ang mga health facility at iba pang pangangailangan ng aming pook. Mas epektibo lang siguro kesa sa namamahala ng aming barangay ang namamahala sa distribusyon ng droga kaya ganoon ang nangyari. Nakakalungkot mang isipin, ganoon ang reyalidad doon sa amin. Umabot na roon ang mga pulis. Sana naman umabot na rin doon ang mga librong kailangan ng bawat estudyante, mga libreng gamot, at iba pang benepisyo. Sana lang.

Minsan nga naiinggit ako kay Andy dahil ang suwerte niyang bata. Nais ko ring maging ganoon kasuwerte ang aking mga magiging anak. Kumpleto sa bitamina, pagkain, at pag-aaruga. Nabibilhan ng magagarang damit at laruan. Mga bagay na hindi ko naranasan noong ako’y bata pa. Mga ganoong bagay.

“Hoy, Day! Sumama na naman ’yong feeling na babae sa jowa niya?” Nabalik ako sa reyalidad nang marinig ko ang boses ni Sabel sa labas ng pintuan. Binuksan ko ang pinto na screen upang makapasok siya. Dinala na naman siguro ng mga amo niya ang kambal kaya nakakapasyal siya. “Naku, kung ako sa ’yo, isumbong mo na kay Ate ’yon. Palaging umaalis, hindi naman nagpapaalam,” dugtong niya habang inaayos ang upo sa sofa. Sinubuan ko ulit si Andy. Maganang kumain ang batang ito at walang kiyeme sa pagkain.

“Naku, Day, ha! Lumalaki yata ang tiyan mo?” puna ni Sabel. Bigla akong napatingin sa aking tiyan. Medyo lumaki nga. Siguro sa mga kinakain ko lang kaya ako tumataba. “’Yong totoo, buntis ka ba?” Hinimas niya ang aking tiyan. Tinabig ko ang kaniyang kamay dahil nakikiliti ako. Tumawa lang siya.

Lumipas na naman ang ilang araw. Mag-aapat na buwan na ako rito sa Cebu. Nami-miss ko na ang sariwang hangin sa amin. Nami-miss ko na si Benjo. Siguro kung nandoon ako, kagaya rin kami ni Nene at Jun, palaging namamasyal gamit ang bagong motor. Natawa ako sa aking naisip dahil hindi naman kami magkakaroon ng motor kung hindi ako nagtrabaho rito sa Cebu.

“Ang sarap kumain ng santol,” biglang saad ni Ate. Sabado ngayon kaya wala silang trabaho ni Kuya. Nandito kami ngayon sa sala at nanonood ng telebisyon.

“Santol ba ang gusto ng baby ko?” sagot naman ni Kuya, sabay himas sa lumalaking tiyan ni Ate.

“Bili ka, mahal, please.”

Napaka-sweet talaga ni Ate at Kuya. Nami-miss ko tuloy lalo si Benjo. Palagi niya akong binibigyan ng mangga, santol, at iba pang prutas na mayroon doon sa amin. Kung prutas at gulay lang ang pag-uusapan, marami doon sa amin, sariwa at libre pa. Hindi gaya rito na kailangan mo pang bilhin. Hindi na nga sariwa, ang mahal pa. Tumayo si Kuya at bibili raw siya sa palengke. Madali lang kasi may kotse naman sila.

“Day, masaya ako at nagugustuhan mo rito,” sabi ni ate. “Tumaba ka na. Bagay sa ’yo.” Ngumiti ako at nagpasalamat. Napakasaya ko talaga at nakilala ko silang pamilya. Mabait at maunawain. Hindi nila ako itinuturing na iba. Parang si Nene lang ang may ayaw sa presensiya ko rito. Mabuti at wala siya rito ngayon. Apat na araw na siyang hindi umuuwi. Nag-aalala na nga sina Ate, ngunit nag-text naman na ito na uuwi na bukas. Siyempre noong una, nagalit sina Ate at Kuya, ngunit kalauna’y hinayaan na lang nila. Napakamaunawain ng mag-asawa. Palaging handang tumanggap. Nais kong maging katulad nila.

Lumipas ulit ang tatlong araw, ngunit walang Neneng umuwi. Hindi na rin ito ma-contact nina Ate, kaya hinayaan na lang at baka raw nakipagtanan kay Jun.

“Day, alam ni’yo na ba?” tanong sa akin ni Sabel. Narito kami ngayon sa parke ng subdivision. Naglalaro ang mga bata. “Patay na si Jun. Nabaril daw ng mga pulis. Nanlaban e.”

Bigla akong kinabahan sa kaniyang sinabi. Kung patay na si Jun, nasaan na si Nene?

“Matagal na raw palang nasa drug list ’yong si Jun. Sinasabi ko na nga ba, itsura pa lang at porma adik na adik na. ’Yong si Nene, siguro gumagamit na rin ’yon kaya umalis.” Walang halong awa ang boses ni Sabel at puro paninisi. “Ha! Baka sa susunod na araw, si Nene naman ang manlaban at mapatay.” Hindi ko mabasa ang tono ng boses niya, ngunit sa mga sinasabi ni Sabel ngayon sa akin, parang ang laki ng kasalanan ni Nene sa kaniya. “Mabuti na lang at hiniwalayan ko si Jun noon. Mabuti na lang talaga.” Nabigla ako sa rebelasyon niya. Doon siguro siya humuhugot ng galit kay Nene. “Karma nila ’yong dalawa. Mga manloloko,” dagdag pa nito.

Kinabukasan, pinapakain ko si Andy ng almusal. Kaaalis lang nina Ate. “Diyos ko! Day, buksan mo ang pinto!” Si Sabel, sumisigaw at katok nang katok sa pintuan. Nag-iiskandalo. Binuksan ko ang pinto at pinapasok siya. Umiiyak siya. Natakot ako sa kaniyang itsura. Ngayon ko lang nakitang humahagulgol si Sabel. Basa ng luha at sipon ang kaniyang mukha. “Diyos ko!” paulit-ulit niyang usal. Hindi ko alam ang gagawin. Hinimas-himas ko ang kaniyang likod at inalo siya. “Wala na si Nene. Diyos ko. Hindi ko ginusto iyon,” hagulgol niya.

Namatay si Nene? Nagdilang-anghel ba si Sabel?

“Ayon sa balita, nanlaban daw siya, Day. Diyos ko. Paano manlalaban ’yon e hindi naman marunong humawak ng baril ’yon. Kerengkeng lang siya, pero hindi siya gano’n.” Patuloy sa pagtulo ang kaniyang mga luha. Si Andy ay tahimik ding nakatingin kay Sabel, hindi maintindihan ang nangyayari. “Kahit magkaaway kami, hindi ko ginusto itong sinapit niya,” paulit-ulit na sinabi ni Sabel.

Talaga palang makapangyarihan ang ating mga dila. Kahapon lang sinabi ni Sabel ang mangyayari kay Nene, at ngayon heto siya at naghihinagpis. Tama nga ang sabi ng Nanay. Isipin daw muna nang maraming beses ang mga lalabas na salita sa ating bibig bago ito sabihin. Ang mga salita ay nakakamatay. Patunay si Nene.

“Sana imbes na inaway ko si Nene dahil sa pag-agaw niya kay Jun, sana pinangaralan ko na lang dahil ako ang mas nakakatanda.” Sana. Salitang napakasakit, traydor. Nasa huli talaga palagi ang pagsisisi. Naghihinagpis si Sabel hindi dahil sa namatay si Nene. Alam ko. Siya ay mas naghihinagpis sa lahat ng sana na meron siya ngayon. Mayroong pagsisisi pero walang pagmamahal. Gano’n si Sabel. Sa halos araw-araw naming pag-uusap, nakita ko ang lungkot sa kaniyang mga mata. Kalungkutan na puno ng insekyuridad. Wala siyang pagmamahal sa kapwa niya. Puro sa sarili ang meron siya. Nakita ko. Alam ko. Dahil ganoon din ako.

Halos dalawang buwan na ang lumipas simula nang napatay si Nene. Walang nangyaring imbestigasyon. Namatay siya na siya lang ang nakakaalam ng totoong pangyayari. Nakangiti na ulit si Sabel. Walang bakas ng kalungkutan. Nalimot na nang tuluyan si Nene at Jun. Totoo ngang pag ordinaryong tao kang namatay, napakabilis mo lang kalimutan. Pikit mata, isa, dalawa, tatlo, limot ka na. Ganoon kabilis.

Nakahanda na ang aking bag. Noong pumarito ako, isa lang ang aking dala. Ngayo’y dalawa na, may lamang mga damit na bago, mga pasalubong, at ang bago kong selpon. Pinalitan ko na ito dahil wala na akong natatanggap na text mula kay Benjo, pati kina Tatay wala na rin. Naisipan kong baka sira na ito, ngunit kahit bago na ito ay wala pa ring text galing sa kanila.

“Day, okey ka na ba?” tawag sa akin ni ate. Napakabait nila sa akin. Itinuring nila akong pamilya, inalagaan at minahal. Hindi sana ako aalis, ngunit naramdaman nilang may bumabagabag sa akin. Hinayaan nila akong balikan ang aking mga mahal sa buhay, kumustahin. At kung gusto ko pang bumalik dito sa kanila, bukas daw palagi ang kanilang tahanan para sa akin. Nilibot ko ng tingin ang aking kuwarto, ang kauna-unahang kuwarto ko. Mami-miss ko ito. Mami-miss ko silang lahat dito.

Nandito na naman ako sa loob ng eroplano. Pareho pa rin ang aking nararamdaman noong unang sakay ko. Kinakabahan. Ang kaibahan lang ay si haring araw naman ang kasama ng mga ulap. Katulad din siya ng buwan na minsa’y iniiwan din ng mga ulap, ngunit hindi ko gusto ang araw. Mainit. Masakit sa balat, nag-iiwan ng marka kung ikaw ay nabilad sa kaniya. Ayaw ko sa kaniya. Masama siya. Kumikimkim ng sama ng loob at iiwan kang nasasaktan, nuot sa kaibuturan ng iyong kaluluwa. Kaya kang pasiyahin ngunit kaya ka ring wasakin. Ayaw kong maging araw.

“In a few moments, the flight attendants will be passing around the cabin to offer you hot or cold drinks, as well as a meal or a snack.”

Ngayon, kaya ko nang bumili ng kape at biskwit nila, ngunit busog pa ako. Kumain ako ng agahan bago ako inihatid sa airport. Hindi rin ako naghintay nang matagal. Hindi na ako takot maiwan ng eroplano, at hindi na rin ako ganoon ka-excited tulad ng dati. Marami na talagang nagbago. Minsan nagsasalita na rin ako ng Ingles dahil kay Andy.

“Ladies and gentlemen, welcome to General Santos International Airport. Local time is eight AM, and the temperature is thirty degrees Celsius.”

Hindi tulad ng dati, walang turbulence ngayon. Parang ang bilis lang ng aming biyahe. Gusto ko pa sanang magliwaliw sa himpapawid, panoorin ang magandang karagatan at mga ulap na tila cotton candy na ang sarap papakin.

Sinalubong ako ng init ng Gensan. Iba talaga ang init na taglay nito, tila nakakasunog. Nagsilapitan ang mga barker sa akin, hinihikayat akong sumakay ng taxi. Dahil ang bigat ng dala ko, nag-taxi na lang ako. Tatlong daan. Kaya ko namang bayaran. Sinusundan ko ang barker, at dala-dala niya ang aking bag, nang may biglang kumalabit sa akin. “Hey, di ba ikaw ’yong yaya ni Andy?” Kilala ko siya. Isa siya sa mga bisita noon ni Ate. Tumango ako sa kaniya. “Nanganak na ba si Kyla?” tanong niya. Sabi ko hindi pa. Kabuwanan niya pa lang ngayon. “E, ikaw? Kelangan ka manganganak? Ang laki na ng tiyan mo.” Napangiti ako nang malungkot sa sinabi niya. Kabuwanan ko rin ngayon. Tama pala si Nene at Sabel. Sinabi ko rin ito kay Benjo, ngunit doon na nagsimula ang pagkasira ng aking selpon, kaya hindi ko na siya nakausap muli.

Hindi ko namalayang nandito na pala ako sa kantong papasok sa amin. Bumaba na ako at pumasok sa loob ng tricycle.

“Uy, Daisy? Ikaw ba ’yan?” tanong ng katabi ko.

Tiningnan ko siya. Si Gemma ito, kapitbahay namin.

“Ikaw nga! Buntis ka?”

Nagtaka ako sa tanong niya. Ang laki na ng tiyan ko at kabuwanan ko pa. Hindi ba halatang buntis ako?

“Kay Benjo ba ’yan?” dugtong pa niya.

Naaninag ko ang lungkot sa boses niya. Hindi ko alam kung bakit. Baka gusto rin nito si Benjo ko. Tumango ako sa kaniya.

“Pasensiya na, pero bakit wala ka noong libing?”

Bigla akong kinabahan. Sino ang inilibing? Sino ang namatay? Isa ba sa mga kuya ko? Nanlaban rin ba ito sa mga pulis?

“Nakakaawa talaga ang nangyari. Dinakip silang magbabarkada kasi di ba bawal na tumambay?”

Hindi ko maintindihan ang kaniyang sinasabi. Nakaabot na rin pala rito ’yong paghuhuli ng mga tambay? Bakit una palagi ang mga ganoon kesa sa mga mas kailangan ng barangay? Kumunot ang noo ko sa kaniyang sinabi, ngunit patuloy pa rin siya sa pagsasalita.

“Hindi ko talaga lubos maisip na ganoon ang mangyayari. Alam naman ng lahat na napakabait ni Benjo, ngunit bigla-bigla na lang nanlaban daw kaya nabaril.”

Parang nabuhusan ako ng malamig na tubig sa aking narinig. Si Benjo, nanlaban, patay. Ang tatay ng anak ko.

“Dise-sais pa lang kayong dalawa, di ba? Ang bata ni’yo pa, may anak na kayo. Napakasakit siguro sa parte mo na ang bata mo pa, wala na ang ama ng anak mo.” Doon pa lang niya ako tiningnan. Nabigla siya dahil siguro bakas sa mukha ko ang pagkabigla sa sinabi niya.

Naninikip ang aking dibdib. Tumutulo ang aking luha. Naramdaman ko sa kailaliman ng aking puso na para itong nasusunog sa hapdi. Ang pagmamahal ko kay Benjo ay nagbigay karapatan sa kaniyang maging isang araw—iniwan akong nasasaktan. Nasusunog man ang aking puso, nanlalamig naman ang aking katawan.

“Wala akong alam.” Iyon ang una’t huling pangungusap na lumabas sa bibig ko bago nandilim ang aking paningin.

Advertisements

Editors and Contributors

GUEST EDITOR

Hazel-Gin Lorenzo Aspera is a registered nurse, artist, and writer. She spent her childhood in Cotabato City and is now based in Cagayan de Oro City. A fellow for literary essay at the 1st Cagayan de Oro Writers Workshop, some of her feature stories appear in the book Peace Journeys: A Collection of Peacebuilding Stories in Mindanao. Currently, she is Associate Director for Communications and Junior Fellow for Literary Essay of Nagkahiusang Magsusulat sa Cagayan de Oro (NAGMAC). She has a forthcoming work at Mindanao Odysseys: An Anthology of Travel Essays.

REGULAR EDITORS

Eric Gerard H. Nebran is an educator and illustrator from General Santos City. He is currently a PhD Comparative Literature student at the University of the Philippines–Diliman. His research interests include orality, history, and literary productions of his hometown.

Jude Ortega is the author of the short story collection Seekers of Spirits (University of the Philippines Press, 2018) and has been a fellow for fiction at two regional and four national writers workshops. In 2015, his stories received honorable mention at the inaugural F. Sionil José Young Writers Awards and at the Nick Joaquin Literary Awards. He divides his time between Senator Ninoy Aquino and Isulan, both in Sultan Kudarat.

CONTRIBUTORS

Allan Ace Dignadice is from Koronadal City, South Cotabato, and a BS Electronics Engineering student at Mindanao State University in General Santos City. He is a former editor in chief of Ang Tagatala, the official school publication of Koronadal Comprehensive National High School.

Michael B. Egasan is from Koronadal City, South Cotabato, and currently works in the United Arab Emirates. He earned his BS Commerce (major in Management Accounting) degree at Notre Dame of Marbel University in Koronadal City.

Mariz J. Leona is from Lambayong, Sultan Kudarat, and an AB English student at Mindanao State University in General Santos City. She was the winner of the 2017 Sultan Kudarat Essay Contest and a finalist in the 2018 Get Lit! contest for young-adult short stories.

Riccah Jedaina Moranos Ondoy was born in Kiamba, Sarangani Prrovince, and is currently a Humanities and Social Sciences student at the senior high school department of Notre Dame of Dadiangas University in General Santos City.

YOLO-gy

By Mariz J. Leona
Fiction

Nagaduko ako kag ginasubay ang dalan nga ginaagyan sang mga subay. Daw wala ko sa akon espiritu nga ginasunod ang mga ini. Naugot abi ko kagaina pagbugtaw ko sa balay kay, baw, wala na gani tawo, wala pa gid pagkaon sa lamesa. Maayo tani pangutok ko subong kung my dapli ko nga nadakpan sa kaldero, pero kay waay gid. Amo siguro to nga gisundan ko ya agi ka mga subay kay nadumduman ko mabakas gali ni sila pangyadi sang makaon. Basi pa lang kakita man ko sang akon.

Sang nadula na sa akon panan-aw ang mga subay, gitan-aw ko ang palibot. Perti akon kibot kay sa minatyan takon gidala ka mga lilintian. Baw, maayo gid managap makaon ang mga dyutay nga subay ni. Sa may pagkatsismosa man ako, ti gilingling ko kung sin-o ya gihaya. Basi pa lang kilala ko man. Wala lang ko kabalo. Paglingling ko, baw, madamo sang tawo nagapururungko. Daw may misa haw. May ara sa tupad sang lungon nga gatindog nga laki. Gimurutan ko. Baw, amon nga kapitan ini. Sa wala pagduha-duha, nagsulod ko kag nagpungko man sa higad kay surebol gid nga pagtapos sining ila himuon may kaon gid mo.

“Maayong adlaw sa aton nga tanan no,” umpisa sang laki. Matyag ko kung indi ni pari, pastor ni mo. “Ari kita subong gatinurumpok para sa aton nga utod nga nagtaliwan na.”

Pagtapos sang pangamuyo kag wali sang laki, gihatag niya sa kapitan namon ang maykropon. “Tama gid ang hambal ni padre kagaina nga ang kamatayon wala sang ginapili nga edad okon sitwasyon,” hambal sang kapitan. “Kung imo na gid na nga adlaw, imo na gid ina. Wala na kita mahimo kundi iampo ta na lang gid ang ila nga kalag.

“Subong nga udto, tagaan ta sang higayon ang mga tawo nga malapit sa kay Maymay. Mauna anay ako kay ari na ako nga daan diri sa atubangan. Si Maymay kay isa gid ka maayo nga public servant. Isa siya sa mga maayo nga SK chairman nga akon nabal-an. Wala gid ina siya nagaduwa-duwa pagbulig sa barangay para sa ikalambo sini. Actually one of her projects na pending pa kay ang public library tani. Katong una wala ako nagsugot sa iya gusto, pero kagrabre gid kakugihan nga bata. Gibalik-balikan niya gid ako sa balay para pirmahan iya nga proposal. Iya gid nga gieksplinar sa akon nga importante gid sa mga kabataan nga makatuon makabasa, kag ini ang maging habit para mabatoan ang droga nga grabe na gid ang impluwensya diri sa aton lugar. Wala gid ako mahambal nga malain sa ini nga bata kay nasaksihan ko gid ang iya kabuot sa tanan. Ginahangyo ko man ang mga nabilin nga kaupod ni Maymay sa SK nga tani sundon ninyo ang iya nga mga nabilin nga mga proyekto para biskan siya nagtaliwan na makita ta gihapon ang iya nga gipangabudlayan. Saludo ako sa imo, May. Masubo lang kay kami gibiyaan mo na.” Gitrapohan niya ang luha nga nagtulo sa iya nga mata. “Ginatawagan ko si Nancy.” Gihatag dayon ni Kapitan ang maykropon kay Nancy.

“Bestfriend gid kami ya ni Maymay,” umpisa ni Nancy. “Upod gid kami sadto kaon lupa mo. Galuto-luto pa kami sa lata sang sardinas. Kung bakolon gani ko ni Nanay pati siya gawawaw man. Isa siya ka mabuot nga bata. Bal-an ko gid ina kay every time malagaw kami, ako ya wala lisensya lisensya a. Biskan di sugtan, hala sige malagaw gihapon ko ya, pero si Maymay tana ya kay malisensiya gid na siya biskan sa lapit lang na ya, kag kung indi siya sugtan, indi gid na siya maghalin sa ila balay.” Nag-untat sya istorya kay grabe na gid iya hibi. Gitagaan siya tubi. “Si Maymay kay isa gid ka mabinuligon nga tawo kay tong mga daw isa bulan bag-o siya napatay, tong grabe gid akon problema sa kwarta, wala gid siya nagduwa-duwa nga buksan ya iya nga alkansiya para may ipahulam lang siya sa akon mo. Indi lang sa mga amo sina nga butang. Biskan sin-o pa na basta may kinanglan nga bulig, buligan niya gid na ya sang wala pagduwa-duwa. Mabuot gid nga baye si Maymay.” Giatubang niya ang lungon kag nag hambal, “May, indi ta gid ka ya malimtan hangtod sa hangtod. Ang imo yuhom nga kanami kag imo mga kadlaw daw budlay gid dulaon sa akon hunahuna. Salamat, miga, sa tanan tanan. Tani makita mo na dira imo nga kasadya.”

Baw, grabe ba, daw puro lang kamaayohan sang nagtaliwan akon nabatian. Wala gid may malain sa iya nga? Ano na siya perpekto gid? Grabe man ning mga tawo diri man, ka mga plastic a. Nagtaliwan na gani ya tawo ila pa japon ginainto sang ila mga ginapanghambal.

Nagsunod istorya sa atubangan kay college classmate daw sang napatay. “Ante Fe, Angkol Jun, kag Boy, gibayaan na gid taton ni Maymay ya. Indi gid kami makapati pagkabati namon nga wala na gid siya.” Grabe ang wawaw sang baye nga gaistorya. “Sa amon nga barkadahanay siya gid ang isa sa mga gapakadlaw sa amon. Kengkoy siya namon. Siya man ang amon nga maaasahan nga friend sa tanan nga oras. Oo, tanan gid nga oras kay baskin kaagahon na kay ginapasulod gihapon kami niya sa ila balay biskan tulog na sila Ante. Matingala pagkaaga sila Ante nga damo na tawo sa kwarto sang iya bata.” Nagkadlaw siya pati man ang mga nagapamati. “Wala gid kami magdahom nga amo sini ang matabo sa iya. Kay tong mga tatlo ka adlaw bag-o siya napatay grabe gid iya nga pakadlaw sa amon. Grabe gid siya ka-caring sato nga adlaw. Naakig pa gani siya sa akon kay hambal ko sa iya nga depressed ko subong. Gisumbag niya bala ko sa akon bukton paghambal ko sato, ti nakibot tamon kay siya tana ang nag-walk out. Pero nagbalik man siya dayon sato nga time kag nangayo sa akon pasaylo kag iya ako gikup-an-kup-an. Perti abi sa iya ka sweet nga baye. Maayo gid ang pagpadako sang iya mga ginikanan sa iya. Dedicated gid siya sa iya nga pagskwela, kag may ara gid tana siya sang handum sa iya nga kinabuhi ya. Sa amon nga magbarkada, daw si Maymay lang gid ya may kongkreto nga handom sa kabuhi mo. Goal-oriented gid tana siya nga baye ya. Wala lang gid kami nagdahom nga sa iya ginapagawas nga kasadya, kapait gali ang ara sa iya nga sulod sulod. Abi namon okay lang siya. Abi namon wala siya problema. Pero wala lang gali namon napansin kay daw wala gid namon siya nakilala. Ginatago niya lang gali iya mga frustration kag problema. Indi namon bal-an kung ano gid hinungdan, pero kami nga iya mga barkada may ara gid kapakyasan sa iya.” Nagwawaw siya kag daw indi na kahambal. Pati man ang iya nga mga barkada kag pamilya. “May, kung diin ka man subong, tani mapasaylo mo kami kay wala ka gid namon nabuligan. Kag tani natagamtaman mo na ang kasadya nga wala sing kataposan.” Pagtapos niya sini ka hambal, nagparalapit sa iya ang iban niya nga barkada kag ila siya gikup-an pati man ang lungon ni Maymay.

Matapos sa iya, nagbulos sa atubangan si Boy, ang manghod ni Maymay. “Manang! Manang! Manang! Gibiyaan mo na gid kami.” Iya ini ginaliwat-liwat ka hambal sa atubangan. Daw ginasaulo niya ini. “Tupad gid kami matulog ni Manang biskan may kwarto siya. Sa kwarto ko gid na siya matulog. Kis-a ginasipa ko na siya sa akon kama kay tungod maugot ko sa iya kay perti kasabad. Sige siya ka istorya bag-o matulog sang mga nagakaratabo sa ila nga skwelahan sina nga adlaw, pero ginatulugan ko lang na siya pirmi. Pagkaaga, aga pa na siya magbugtaw kag ako iya sabadon duman. Biskan wala ko klase o biskan ala-una pa akon klase, pukawon niya gid ko sina sang alas-syete, amo na nga pirmi kami gainaway nga duwa. Pero pagkadugay-dugay migohanay duman kami a kay ya baba ni mama nagabratatat na.” Nakakadlaw ang mga tawo sa iya gihambal. “Pero tong isa ka gab-i, wala siya nagtulog sa akon kwarto. Natingala ko kay alas-diyes na sang gab-i, wala pa siya nagtupad sa akon, ti gikadtoan ko siya sa iya nga kwarto. Naabtan ko si Manang nga gaatubang sa iya nga laptop, busy kaayo. Gipamangkot ko pa siya kung diin siya matulog kay i-lock ko na ang akon kwarto. Ang sabat niya lang sa akon kay, “I-lock lang a. Diri lang ko matulog.” Ti sadya sadya man ko e kay masolo ko na man gid akon nga kama, sa wakas! Nag-untat siya istorya kag nag-atubang sa lungon. “Diyaon ka gid, Manang, ya! Hambal mo upod ta pirmi kag! Ti ngaa gibayaan mo na kami subong? Hambal mo matugtog pa gani ta sa simbahan pay. Ako magitara kag ikaw di ba ang makanta? Di ba nahadlok ka man mapilas? Ti ngaa gipilasan mo imo kamot? Manaaaaang!”

Nakahibi man ako sa iya gihambal. “Manang, kung diin ka man subong, tani nakit-an mo na ang tanan nga imo gipangsulat sa notepad mo. Nga tani makita mo dira ang katawhay kag ang kasadya nga wala sang kataposan. Ikaw na ang amon nga anghel subong, Manang. Bantayi kami pirmi kag padamgo ka pirmi ha? Palangga ta gid ka, Manang. Pirti ta gid ka kapalangga.”

Nagpalapit ako sa atubangan. Gusto ko siya gakson, pero nakuha sang tarpaulin ang akon atensiyon.

In loving memory of Angel Mae Pagayon

September 8, 1998 – May 2, 2018

Gilingling ko ang lungon. Nagwawaw ko. Nabatyagan ko nga may nagpalapit man sa akon puwesto. Gibalikid ko kung sin-o. Si Mama. “May, tani masadya ka na dira kung diin ka man subong. Palangga ka gid namon.”

Akon siya gikup-an, pero indi ko siya makaptan. Nagwawaw ako. “Ma, indi ako masadya. Abi ko lang gali.”

Pagkatapos nadula siya, parehas sa mga subay nga nadula gulpi sa iya mga panan-aw.

Editor and Contributors

EDITOR

Jude Ortega is the author of the short story collection Seekers of Spirits (University of the Philippines Press, 2018) and has been a fellow for fiction at two regional and four national writers workshops. In 2015, his stories received honorable mention at the inaugural F. Sionil José Young Writers Awards and at the Nick Joaquin Literary Awards. He is from Senator Ninoy Aquino, Sultan Kudarat.

CONTRIBUTORS

Jade Mark B. Capiñanes earned his bachelor’s degree in English at Mindanao State University in General Santos City. He has been a fellow for essay at the 2016 Davao Writers Workshop and the 2017 University of Santo Tomas National Writers Workshop. His “A Portrait of a Young Man as a Banak” won third prize at the Essay Category of the 2017 Don Carlos Palanca Memorial Awards for Literature.

Gerald Galindez teaches at Notre Dame of Tacurong College in Tacurong City, Sultan Kudarat. His poem “San Gerardo and the Exocotidae” is the winner of the 2017 Cotabato Province Poetry Contest. His poetry zine I, Alone was featured in the 2017 SOX Zine Fest.

Kwesi M. Junsan is a licensed veterinarian from Koronadal City, South Cotabato. Aside from writing, reading, and regular musings, he is taking MA Media Studies (Film) at the University of the Philippines Diliman and Sertipiko sa Panitikan at Malikhaing Pagsulat sa Filipino at Polytechnic University of the Philippines.

Mariz J. Leona is an AB English student at Mindanao State University in General Santos City. Her essay “First Aid” is the winner of the 2017 Sultan Kudarat Essay Contest. She is from Lambayong, Sultan Kudarat.

Mubarak M. Tahir was born in the village of Kitango in Datu Piang, Maguindanao. He earned his Bachelor of Arts in Filipino Language (cum laude) at Mindanao State University in Marawi City. He lived in General Santos City when he taught in the campus there of his alma mater. His essay “Aden Bon Besen Uyag-uyag” won the third prize for Sanaysay at the 2017 Palanca Awards. Currently, he is teaching at the Davao campus of Philippine Science High School.

Black and White

By Mariz Leona
Fiction

“Cheers to our success!” I said as I raised my wine glass. Indeed, it was a fantastic night for all of us. The exhibit I spearheaded was surprisingly a big hit for beginners like us.

“Your paintings were really a work of art, Francis, literally and figuratively speaking,” Dina, one of my dearest friends, said. The tinkling of glasses made her voice sound romantic, or maybe it was just my personal judgment.

“What do you mean by ‘literally and figuratively,’ Dina?” I asked back, of course. I couldn’t just leave her hanging. I couldn’t just leave myself hanging.

Bebot laughed at my sing-song voice, mocking me perhaps.

“Literally because it was literally arts,” Dina said. “Oh come on, Francis! Do I really need to elaborate it to you?” She laughed.

Oh, good lord! I thought. Blessed I am for hearing such a wondrous sound—sweet and appealing.

“Cut it out, Francis!” Bebot’s teasing voice roared in the room. “Seriously, you’re like puking rainbows and hearts!”

Oh, for whoever’s sake! Do I really look like some asshat lovesick puppy?

“No! But you look like a chapped drooling old maggot,” Bebot whispered, but I heard it clearly because the idiot whispered it right in my face. Did I just say it aloud?

“And that too,” he chirped while filling his empty glass.

I gave the dumbass my fiercest killer look. It just faded when I heard again Dina’s melodic laughter. I turned my gaze to her, mesmerized by her angelic face. We locked gazes. I suddenly found myself holding her waist while dancing in a song I could barely understand but to the melody of which I swayed. My room, which had been messy earlier, had turned into a grand hall with glitter balls above us. I wondered where Bebot was.

Sweet atmosphere covered the room. I tasted cotton candies and chocolates, but Dina was the sweetest. We danced closely until our feet hurt. With a heavy heart, I let her sit and gave her a bottle of water. It was a mystery, though, where I had gotten it. It was magical. My feelings too.

I woke up in my bed without a memory of how our night had ended. Did it really happen, or was it because I drank too much? And one more thing: how did I end up here in my bed? Where are my friends and Dina? I was flooded with my own questions. Tired of them, I got up my bed and took a shower.

I entered the kitchen and smelled adobo. Oh, my favorite dish.

“Good morning, Pa!” a little kid chirped while spreading her arms as if asking for a hug.

I hugged and kissed her good-morning as I felt I was expected to do it.

“Look! Mama cooked my favorite adobo because I got stars yesterday!” The little girl sounded really happy.

“Honey, you told her yesterday you would take her to the mall as a reward.” A woman with a sweet voice entered the kitchen. She had a sweet face too with a bright smile. Maybe I looked flustered because her face contorted. “Have you forgotten?”

I stumbled to find words. “Of course I haven’t! Let’s eat now and prepare to go to the mall.” I gulped the coffee in front of me. Words just came out of my mouth as if it was meant to be said.

I held the hand of the little kid as we strutted inside the mall. “Papa, I said yesterday that I wanted you to buy me a paintbrush,” she said and led me to a bookstore. She let go of my hand and found her way to her paintbrush. I stood still, confused about everything, until someone tapped my shoulder. “Hey, Francis! I am asking you if you want this.”

My eyes went frigidly wide because Dina was in front of me holding a paintbrush. “What?” She sounded irritated.

“Of course I want it. Thank you!” I smiled at her, but my hands were shaking. My body, my soul, was shaking. “Have you seen a child?” I asked.

“What child?” she asked back, confused.

“The child I was holding a while ago. She said I am her papa.”

Dina stared at me with mocking eyes. “Don’t start with me, Francis! Please leave your story madness at your house, you geeky artist!” She laughed as she linked her arms around me, and then she pulled me to the queue of customers.

I found myself lying in my bed while a kid was jumping beside me. She noticed that I was finally awake. “Good morning, Papa! It’s Sunday today!” She kissed me and led me to the bathroom. Does she want me to take a shower? “Faster, Papa! We will be late,” she shouted outside the door. I did what I should do.

I was formally dressed, the kid too and the lady who was smiling at me. I smiled back, and she held my hand tightly. They were listening to a homily that I couldn’t understand. Someone grabbed my hands and kissed me on the cheeks. I was flustered. It was Dina. Dina again. What is really happening? Have I gone crazy?

“Thank you, honey! I really like your painting,” she said. Happiness was evident on her face. “I also have a gift for you.”

I returned her smile. I was confused, but her smiles told me that it was okay, that everything was normal. “Where is it?” I asked.

“It’s not where, it’s what,” she answered.

“What?” I asked.

“I am pregnant!” Her face was blushing, and she was smiling widely.

“Wh-whaaat? Who’s the father?” I asked, disappointed. I couldn’t smile back. I just couldn’t.

“Of course it’s you, my husband. You silly!” She laughed so hard as she hugged me tightly.

It doesn’t make sense! Everything doesn’t make sense! But contrary to what I was thinking, my body responded happily. I hugged her back. I felt my eyes swelling and then my tears flowing. I was happy—no, beyond happy.

*

She watched him stomping on his brushes and paintings. She didn’t notice that she was already tearing up with just a view of him. He was now miserable. Her loving artist was now miserable. Was her love for him not enough? Was their love for him not enough? She closed the door silently and went to the kitchen.

She saw her angel eating her favorite adobo happily. Her bright and innocent baby. “Mama! Eat! Eat! Eat!” she chanted while raising her spoon.

She went to her and caressed her hair as she continued eating heartily. She watched her eating. A smile crept out of her lips as she realized that it had been ten years since she came out of her womb. She carried her for nine months with Francis by her side. He cheered her always, provided for their needs, and filled their house with his love, not to mention pampering her whenever she had tantrums. How cruel life was for destroying their happiness—his happiness.

She heard a loud bang coming from his room. She ran immediately with a thudding heart. She opened the door and saw that he had stumbled, his face on the floor. “Francis!” she yelped and helped him to the bed.

“Have you seen Dina? I need to give her my painting,” he mumbled.

She looked at him right through his eyes, without blinking. She kissed him on the lips. “I love you,” she whispered. He closed his eyes, and a smile formed on his lips. She tucked him into bed and got out of the room.

“Did he do it again?”

She looked at Bebot who was standing outside the room, holding a bouquet of her favorite flowers—red roses and lilies. She just nodded and tiredly smiled.

“Leave him,” he said seriously, which made her disgusted and furious. “He lost his life!” she shouted at him.

“He just lost his arms,” he said. “He is overreacting.”

“He is a painter,” she said. “A famous one, Bebot.”

“I love you.”

“You’re unbelievable. You’re his best friend!” She is mad, so mad at him. She looked him straight in the eyes. “I love him,” she said with conviction and left him there.

“But he is now a good-for-nothing crazy asshat. A psycho. He can’t even remember you, Dina!” Bebot’s frustrated and angry voice filled the house.

She heard it clearly, and she knew it. She knew it all. “I love him still,” she murmured to herself as tears fell down her face.

Editors and Contributors

GUEST EDITOR

Eric Gerard H. Nebran is an educator and illustrator from General Santos City. He is currently a PhD Comparative Literature student at the University of the Philippines–Diliman. His research interests include orality, history, and literary productions of his hometown.

REGULAR EDITOR

Jude Ortega is a short story writer from Senator Ninoy Aquino, Sultan Kudarat Province. He has been a fellow in two regional and four national writers workshops. In 2015, he received honorable mention at the inaugural F. Sionil José Young Writers Awards. His short story collection Seekers of Spirits is forthcoming from the University of the Philippines Press.

CONTRIBUTORS

Mikhael M. Labrador is from Koronadal City, South Cotabato, and has been residing in Cebu for the past eleven years, working primarily in the business process outsourcing industry. He is an avid travel hobbyist and a former editor of Omniana, the official student publication of Notre Dame of Marbel University.

Noel Pingoy is a graduate of Notre Dame of Marbel University and of Davao Medical School Foundation. He finished residency in internal medicine and fellowships in hematology and in medical oncology at the University of the Philippines–Philippine General Hospital. He divides his time between General Santos City and Koronadal City.

Mubarak M. Tahir was born in the village of Kitango in Datu Piang, Maguindanao. He earned his Bachelor of Arts in Filipino Language (cum laude) at Mindanao State University in Marawi City. He lived in General Santos City when he taught in the campus there of his alma mater. His essay “Aden Bon Besen Uyag-uyag” won the third prize for Sanaysay at the 2017 Palanca Awards. Currently, he is teaching at the Davao campus of Philippine Science High School.

Lance Isidore G. Catedral is completing his residency training in Internal Medicine at the University of the Philippines–Philippine General Hospital. He also has a degree in Molecular Biology and Biotechnology from UP Diliman. He was born and raised in Koronadal City. Since 2004, he has been blogging at bottledbrain.com. His interests include Christianity, literature, and medicine.

Saquina Karla C. Guiam has been published in the Rising Phoenix ReviewScrittura MagazineSuffragette CityDulcet QuarterlyThe Fem Lit Mag, Glass: A Journal of Poetry, and others. She graduated from Mindanao State University in General Santos City with a bachelor’s degree in English and is currently studying for her master’s degree in Ateneo de Davao University. She is the Roots nonfiction editor at Rambutan Literary, an online journal showcasing literature and art from Southeast Asians all over the world, and the social media manager of Umbel & Panicle, a new literary journal inspired by plants and all things botanical.

Benj Marlowe Cordero from General Santos City is currently working in Dubai as a Sales Coordinator and has yet to graduate from Holy Trinity College of GSC. He spends his days off playing Overwatch, constructing a fictional language for his novel, and completing his poetry collection, under the rose. He likes shawarma, singing in the shower, and Rick Riordan.

Marc Jeff Lañada hails from General Santos City and currently resides in Davao for his undergraduate studies in the University of the Philippines–Mindanao. He was a fellow during the Davao Writers Workshop 2017, and some of his works were published in the Dagmay literary journal. His poems talk about landscapes, especially the overlooked or underappreciated places in General Santos and Davao.

Claire Monreal is a student at Central Mindanao Colleges in Kidapawan City, Cotabato Province. Her poem “Survived a Bullet” is a finalist in the 2017 Cotabato Province Poetry Contest.

Joan Victoria Cañete is a registered medical technologist from Kidapawan City, Cotabato Province. “Superficial Swim,” her poem for this issue, is a finalist in the 2017 Cotabato Province Poetry Contest.

Patrick Jayson L. Ralla is a graduate of Mindanao State University–General Santos City with a Bachelor of Arts degree in English. He is currently working as a private school teacher in Polomolok, South Cotabato, and is taking up a Master of Arts degree in Literature at the University of Southeastern Philippines, Davao City.

Paul Randy P. Gumanao hails from Kidapawan City, and teaches Chemistry at Philippine Science High School–SOCCSKSARGEN Region Campus. He was a fellow for poetry at the 2009 Davao Writers Workshop, and 2010 IYAS National Creative Writing Workshop. He is a former editor in chief of Atenews, the official student publication of Ateneo de Davao University, and is currently finishing his MS in Chemistry from the same university.

Mariz Leona is an AB English student at Mindanao State University in General Santos City. She is from Lambayong, Sultan Kudarat.

Boon Kristoffer Lauw, a chemical engineer–turned–entrepreneur from General Santos City, is currently based in Quezon City. During his practice of profession at a beer-manufacturing plant last 2013, he began to pass graveyard shifts with random musings that eventually took form in writing—and, inevitably, stories.

Erwin Cabucos, born and raised in Kabacan, Cotabato Province, is a teacher of English and religious education at Trinity College in Queensland, Australia. He received High Commendation literary awards from Roly Sussex Short Story Prize and Queensland Independent Education Union Literary Competition in 2016. His short stories have been published in Australia, Philippines, Singapore, and USA, including Verandah, FourW, Philippines Graphic, and Quarterly Literary Review Singapore. He completed his master in English education from the University of New England.