Panimula sa November 2019 Isyu

Iisa ang katotohanan, at kailangang halukayin ang mga kasinungalingan upang ito ay matagpuan. Ito ang karaniwang paniniwala. Ngunit sa ating kasalukuyan, ang katotohanan sa isang tao ay maaaring kasinungalingan sa iba. Maraming anyo ang katotohanan sa bawat pagkakataon, o nagbabago ang anyo nito sa pag-usad ng panahon. Maaaring ang lahat ng sangkot ay tama o walang tama. Maaaring ang katotohanan ay hindi batay sa katunayan kundi sa paniniwala. Tinatalakay, tinitimbang, at tinatanong ang katotohanan ng anim na akdang tampok sa isyung ito.

Nanalo ngayong taon sa 69th Don Carlos Palanca Memorial Awards for Literature ang akdang “Noon Akto-o Hén Fa Gali Em (May Katotohanan Pa Pala)” ni Adrian Pete Pregonir. Ikatlong gantimpala ang nakamit ng akda sa kategoryang Kabataan Sanaysay, na bukas sa mga labinwalong taong gulang pababa at umiikot dapat sa temang “Sa panahon na laganap ang pagkalat ng maling impormasyon, paano mo matutulungan ang mga tao, lalo na ang kabataan, na hanapin ang katotohanan?” Sa sanaysay, ipinahayag ni Pregonir ang kaniyang panlulumo sa hayagang panloloko ng mga politiko at kanilang mga tagapagtanggol sa mga karaniwang tao, lalo na sa mga katutubo. Sa tema ng patimpalak at sa akda, ipinapalagay at isinusulong na hawak ng mga naaapi ang katotohanan at sinisikil ito ng mga kasinungalingang ikinakalat ng mga nasa kapangyarihan.

Sa “Nag-agi ang Agi,” isang sanaysay sa wikang Kinaray-a, isinalaysay ni Jerico L. Marcelino ang pangugutyang kaniyang naranasan sa kaniyang paaralan, pamayanan, at maging sariling pamilya dahil sa paningin ng ibang tao sa kaniyang kasarian. Iginigiit niya na mas kilala niya ang sarili at mas alam niya ang katotohanan. Isang magandang palaisipan ang kaniyang sinabi tungkol sa kung paano natin sinusukat ang pagkatao ng ating kapwa: “ang mga tao talaga isa lang ang masasabi sa ’yo—at ’yan ay kung ano lang ang nakikita nila sa ’yo.”

Sa “Buayahon,” isang sanaysay sa wikang Cebuano, ibinahagi ni Hannah Adtoon Leceña kung paano nakaapekto sa kaniyang tingin sa sarili ang paniniwala ng kaniyang mga kaanak at kakilala na may kaakibat siyang sumpa. Malabuwaya umano si Leceña ayon sa guhit ng kaniyang palad, at siya ang dahilan kung bakit namatay ang tatlo niyang nakababatang kapatid at laging nakukunan ang kaniyang ina. Hindi siya lubusang naniniwala na totoo ang sumpa, kaya hindi rin siya lubusang naniniwala sa mga ritwal na ginagawa sa kaniya upang maputol ang sumpa, at ito raw ang dahilan kung bakit hindi pa siya tuluyang nakakawala rito. Kapag parehong malakas ang hatak sa isang tao ng makabagong kaalaman at makalumang kaugalian, mahirap matukoy kung ano ang dapat paniwalaan.

Katotohanan tungkol sa sariling nararamdaman naman ang tinutuklas sa tulang “Antigong Salamin” ni PG Murillo. Hindi natatangi ang dalamhati ng isang tao, ngunit sa huli, sarili at sarili lang din ang tanging karamay: maaliwalas pa rin at hindi makikita/ na milyong lungkot na/ ang sa kaniya’y nakadungaw. Sino man ang dahilan ng o kasama sa pinagdadaanan, marahil sa pagharap sa sariling repleksiyon lang makakamit ang hinahangad, masasagot ang mga katanungan, o matatanggap ang kinasadlakan.

Sa maikling kuwentong “Isang Puta” ni Prince Vincent M. Tolorio, ipinapakitang muli ang dalawang mukha ng katotohanan—mula sa pananaw ng humuhusga at mula sa pananaw ng hinuhusgahan. Halos likas sa atin na ikahon sa ating isipan ang ibang tao ayon sa ating nakikita o kinalakihang pananaw, ngunit minsan, kaunting pagkahabag o pag-unawa lang ang ating kailangan upang makita natin ang kanilang kagandahan o kabutihan.

Sa maikling kuwentong “Manang Arsilinda,” muling ibinunyag ni Adrian Pete Pregonir ang mga panlolokong nangyayari sa ating lipunan at paano nagdudusa ang mga mahihirap, na siyang kadalasang biktima. Batay ang kuwento sa malawakang investment schemes na luminlang sa libo-libong tao sa rehiyon kumakailan. Nang ipinasara ng gobyerno ang mga kompanya, tinatayang mahigit dalawang bilyong piso ang nakulimbat sa General Santos City pa lang. Maraming buhay ang tumigil, at maraming pangarap ang nawasak. Isang siksik na bersyon ng nangyaring kaguluhan ang kuwento. Hanggang ngayon, marami pa ring naniniwala na totoo ang malalangit na pangako ng Kapa at mga kahalintulad na kompanya, at umaasang maibabalik ang mga puhunan nila.

Laging mananatiling palaisipan ang katotohanan, at batay sa nangyayari sa ating bansa ngayon, madalas pinagbabalat-kayong katotohanan ang mga kasinungalingan, at nilalamon naman nang buong-buo ang mga ito ng maraming Pilipino. Sa mga diskusyon, lalo na sa social media, walang kakulangan sa mga pag-uutos at pagpapaalala na maging mapanuri sa mga nababasa, ngunit halos walang nagbibigay daan sa mga naggigiriang pangkat at hindi natitibag ang pader sa  kanilang pagitan. Dito marahil maaaring pumasok ang panitikan. Hayaan nating ipaalala sa atin ng mga kuwento, sanaysay, tula, at iba pa na halos wala tayong pinagkaiba sa isa’t isa. Hindi man natin makita, mahawakan, o mapanghawakan ang katotohanan, maaari natin itong madama.

Jude Ortega
Isulan, Sultan Kudarat

Introduction to October 2019 Issue

Featured in this issue are six literary works—two poems, one micro essay, and three short stories. Four of them deal with love, a subject that is relevant regardless of what time of year it is. Most of them are distinctly set in the region, an indication of the growing consciousness among local writers to write local stories for local readers. All of them are well-written, whatever language they are in.

“Oh, My Mandarangan” by Vincent Carlo Duran Cuzon looks back on a love that failed, and “Handum” by Adrian Pete Pregonir yearns for a love to be fulfilled. Poetry editor Paul Randy Gumanao selected and reviewed the two poems:

Cuzon’s poem is a creative interlacing of folklore and the persona’s narrative. Here, the Kidapawanon poet features as the central setting of the poem a local landmark of Kidapawan City—the Mandarangan Trail of Mt. Apo. In Bagobo folklore, Mandarangan is a powerful spirit who dwells with his wife, Darago, in a great fissure in Mt. Apo. In the poem, Mandarangan is addressed as someone to whom the persona was lured and with whom had a serendipitous affair, which eventually did not prosper causing the persona to earn the ire of Mandarangan’s wife.

The poem ushers the readers through the thickets, warm vents, and foggy atmosphere of the Mandarangan Trail on the way to the peak of Mt. Apo, as it reveals a story of a fleeting and unfortunate romance with someone who is already committed to another. The poem is a must-read especially this month when the Mandarangan Trail is again open for tourists and trekkers for the annual Mt. Apo October Trek.

Ang binalaybay ni Pregonir nagalarawan sa madalum nga handum kag paglaum sang persona nga makaupod ang ginahulat nga pinalangga nga nagpasalig sa iya nga dal-on siya sa lawud nga [ila]/ ginadahum kag indi magauntat tubtub/ indi [siya] madala sa/ pantalan sang [ila] ginhawa. Matahum ang paghulagway sang iya nga kahidlaw. May sagol nga kabalaka ang iya nga handum kag ini mabatyagan sa mga imahe sang nagalupad/ nga mga ipot-ipot sa kahanginan, sang nagauyog [nga] kapunoan, kag sang wala untat/ [nga] pagtayhop sang amihan.

Kung san-o ang katumanan sang iya nga handum, wala pa sing kasiguruhan. Ugaling, tungod sa gugma, nagapadayon siya nga malaumon pinaagi sa pagpanday/ sang balay sang tinaga/ agud mangin isa/ ka binalaybay.

* * *

Sa maikling sanayay na “Liko’t Lubak,” inilahad ni Allan Ace Dignadice ang kaniyang mga karanasan at pagmumuni-muni upang lalong makilala ang sarili at humantong sa isang desisyon. Payak man ang paksa, nakakaaliw basahin ang gawa dahil malinis at may indayog ang wika at matapat ang paglalahad. Ipinapahayag din sa sanaysay na ang mga paglalakbay ay laging para sa sarili at bumabalik sa pinanggalingan.

Mahitungod ang sugilanon nga “Ginadili” ni Hannah Adtoon Leceña sa usa ka Kristiyano nga babaye nga naay uyab nga Muslim, ug tutol ang iyahang amahan sa ilahang paghigugmaay. Nipadulong ang suliran sa bayolente nga pagpakigharong, ug dinhi nigawas ang matuod nga  kinaiyahan sa mga tawo. Pinaagi sa matud-anong dayalogo, nahimong buhi ang mga eksena sa hunahuna sa magbabasa.

Tungkol naman sa sapilitang pagpapakasal ang kuwentong “Bihag” ni Norsalim S. Haron. Sa isang kulturang malaki ang pagpapahalaga sa dangal, hindi bihira ang pangyayaring ito. Sa pag-usad ng kuwento, matutuklasang hindi lamang pisikal ang pagkakabihag sa pangunahing tauhan. Ipinapasilip sa akda ang mga kaugalian at paniniwala ng mga Maguindanon.

“Scars under Her Feet” by Angelo Serrano is a long short story about a girl and her adventure in a magical land. The quest she accepts, however, is far from simple or ideal. As she comes face to face with the villain, her perception of good and evil, of truth and lies, is challenged. Of the local writers his age, Serrano arguably has the best command of the English language.

These six writers are still in their teens or twenties, as most of the contributors of this journal are. If they persevere and continue to produce works that are of the same quality as or better than the ones here, the region’s literature will thrive even further. This journal has so much to be grateful for and look forward to.

Jude Ortega
Isulan, Sultan Kudarat

Introduction to September 2019 Issue

Three years ago today, Cotabato Literary Journal was launched, at a poetry reading in Koronadal City, South Cotabato. Since then, this online publication has featured nearly three hundred works from more than a hundred local writers. The journey, though, has never been easy. Each issue has been a product of community work and not just the usual editorial process. The editors could not rely on the journal’s inbox alone, and opportunities had to be created to encourage literary production, such as writing contests, poetry readings, zine fests, and seminars. So in this anniversary issue, we are paying tribute to where everything is happening and the wellspring of inspiration to many writers—the hometown.

In “Memories of Compound,” an essay by Estrella Taño Golingay, readers learn that the municipality of Surallah in the province of South Cotabato used to be a village called “Compound.” Nonfiction editor Jennie Arado says the piece is “beautifully written with references to the early ’60s landmarks juxtaposed with the current landmarks” and “rich in details which the people living [in the place then] would certainly share and generally look back to.” She also says that the piece “well embodies the ‘hometown’ we would always come back to—whether physically or in memory.”

The two other essays in this issue are products of Lagulad Prize, a regionwide writing competition organized by this journal with generous help from Blaise Francisco. Lagulad is a Hiligaynon word that means “to explore,” and the contest encourages writers “to focus on exploring an experience instead of imparting knowledge to, or imposing personal values on, the readers.” In the second edition of the contest, writers were asked how the conflict in Mindanao had affected them. Invariably, the entries speak as much about the hometown of the writers as about the writers themselves. The reviews that follow are those of nonfiction editor Hazel-Gin Aspera’s.

In “Addressing Racism: Steadfast Wherever My Feet Lead Me,” Midpantao Midrah G. Adil II reflects upon the double-edged sword of diversity and discrimination—that is, the beauty and richness of his Maguindanaoan heritage, but also the stigma he faced growing up as a Muslim in a Catholic school. In a stroke of fate, Adil gets the opportunity to travel across the Philippines to understand cultures different from his own. In truly experiencing diversity, he thus comes into terms with his differences and becomes conscious of the role he can play in promoting acceptance. This essay, the winner of the 2nd Lagulad Prize, subtly explores the link between personal experience and wider perspective of the conflict in Mindanao.

Isabelle Mirabueno’s “Fear Takes a Back Seat” explores her experiences of the conflict in Mindanao. In her case, however, the threat lies dormant, lurking in the periphery of her everyday life through the news, political fora, and, even closer to home, the experience of her own father. Mirabueno, however, takes a defiant stance on this threat, questioning the role of fear in making everyday decisions. This essay, a finalist to the 2nd Lagulad Prize, entreats us to be rational even in the face of conflict and, as the famous British World War II poster might say, to “keep calm and carry on.”

Sa “Ang Pagkatuyo ng Lupa at Puso,” isang maikling kuwento ni Mubarak M. Tahir, maagang namulat sa responsibilidad at hirap ng buhay ang isang batang lalaki dahil sa pagkamatay ng isang minamahal at sa pinsalang dulot ng kalikasan sa kabuhayan ng kaniyang pamilya. Ipinapakita sa kuwento ang payak na pamumuhay ng mga magsasakang Muslim sa isang pamayanan sa Maguindanao. Nababalot man ng kalungkutan ang kuwento, kaaya-aya itong basahin dahil sa maayos na pagkahabi ng mga tagpo at sa pagkabanayad ng wika, na nakasalaysay sa Filipino at pinanatili ang Maguindanon sa dayalogo.

Ang sugilanon nga “Lanahan” ni Alvin Larida nahanungod sa isa ka tao nga naguba ang panghunahuna isa ka adlaw kag ginlagas sang wasay ang iya asawa nga bitbit ang lapsag pa nila nga anak. Makangingidlis ang mga panghitabo sa istorya, kapin pa kay ang mga toloohan nga yara diri ginapatihan pa sa gihapon sa mga uma kag suok nga lugar. Ang mga misteryo sa istorya may mga sabat, apang ang mga sabat nagahatag lang sang mas madamo nga misteryo. Tama lang sa unod sang istorya ang amo ni nga istilo sang pag-istorya.

Nakasulat naman sa ginhalo na Tagalog at Hiligaynon ang tula ni Gerald Galindez na “Maalikabok Ka Lang pero Kaganda Mo,” isang pagpahayag ng pagmahal sa Tacurong City, Sultan Kudarat, ang ginlakihan kag ginatirhan ngayon ng makata. Tulad ng lenggwahe na gingamit sa tula, na lenggwahe din talaga na ginasalita sa lugar, halo-halo ang katangian ng Tacurong na ginapuri—mula sa giyakap mo lahat ng tribu hanggang sa mga pakpak na ginto, apoy sa dulo ng mga yantok, at mula sa kadaming nagaasa sa iyong paaralan hanggang sa mga sayaw na nagasabog. Isa itong kakaibang tula tungkol sa isang kakaibang bayan.

Sa tulang “Kubo” ni Norsalim S. Haron, nakakulong ang persona hindi lamang sa isang bahay kundi maging sa kaniyang katawan, at isa na lamang siyang tagamasid sa buhay ng iba: Ang katabing bintana ay nagsisilbi bilang sinehan—/ pinanonood ko ang mga batang nagtatagisan. Malalaman kinalaunan na paglipas ng panahon ang dahilan ng kaniyang kalagayan: Araw-gabi akong nakatanaw/ sa punyal, espada’t katanang naghahabulan/ sa kaloob-looban ng aming orasan. Gayunpaman, maaaring maging malaya ang nakakulong: tila mananatili na ako sa kubo/ nang may galak sa piling ng aking anino. Sinusubok ng tula ang pananaw ng mambabasa sa kalagayan at kaligayahan ng ibang tao.

Amgid ang tumong sa balak ni Glenn M. Arimas nga “Sa Amoang Balay.” Ginadulaan ang pasabot sa mga pulong ug ang pagtan-aw sa mambabasa sa posisyon ug espasyo: wala gagawas, pero naa pirmis gawas/ naa pirmis balay, naa sa sulod./ Wala ko nakakulong kay naa ra kos among balay. Dalaygon ang magbabalak sa iyahang pagsulay og suwat og sugpay nga duol sa iyahang kasingkasing gamit ang pinulongan sa iyahang komunidad.

Maraming salamat sa lahat ng naging bahagi ng Cotabato Literary Journal sa nakalipas na tatlong taon, bilang patnugot, kontributor, o mambabasa man. Nanatiling matatag ang proyektong ito dahil maraming handang mag-ambag, dahil maraming nagmamahal sa kanilang mga bayan, na pinapahalagahan ng journal sa simula pa man. Kakakitaan ng malakas na lokal na kulay ang marami sa mga gawang naitampok sa mga nakaraang isyu. Sa ating ikaapat na taon, patuloy nating ipagdiwang, galugarin, at ibahagi ang mga kuwento natin.

Jude Ortega
Isulan, Sultan Kudarat

Introduction to April 2019 Issue

April is National Literature Month, and our modest contribution to the celebration is the usual lineup of well-written works from writers in the region. For this issue, we have eight works in four languages—or five, if a hybrid of Tagalog and Hiligaynon is counted as a separate language.

“Amay, Anak, kag Tiyay Magda,” a Hiligaynon flash fiction by Alvin Larida, is about a member of a cult chosen to serve the leader. In less than seven hundred words, the writer packs the story with taboos—sacrilegious rituals, sex with someone so much older, and sex between someone in power and a follower—all told in an earnest and naive voice, resulting in an enthralling narrative.

“Kung Di Mo Na Kaya,” a Filipino flash fiction by Rustom M. Gaton, is about a suicide victim who finds herself in a bizarre situation. The story rises above the usual horror fare by making the reader think about giving up and going on.

For the fifth time, we are featuring a work from Allan Ace Dignadice, one of the most promising writers in the region. His homoerotic one-act play “Hawla,” written in Filipino, challenges the reader’s notion of desire, consent, and memory.

“Undang-Piti,” a Cebuano poem by Hannah Adtoon Leceña, portrays men’s playfulness: “Dili na jud ka?”/ Nagpahiyom lang ko./ Niana ka,/ “Lahi na sab atoang dulaon.” The naughtiness gives the reader kilig, but the poem is ultimately heartbreaking, as the first lines caution: Tingalig gilaay na pud ka/ Maong nanghagad ka/ Nga magpitikanay tang duha.

Heartbreaking from start to finish is Gerald Galindez’s “Meri Krismas, Langit,” a poem on loss. Indeed, the smallest coffins are the heaviest: Kami pala ang magbigay ng regalo ngayon/ Ibalot namin sa  karton, silopin/ Kahirap buhatin. The use of dialect Filipino gives the poem specificity, adding even more weight to the tragedy.

Also in this issue are works of three female writers who will be joining our editorial team soon. One is “Outgrown” by Andrea D. Lim. Slow, sensual, and searching, the poem traces the progress of a relationship, revealing cracks every now and then: My eyes shift direction to our reflections,/ the disheveled bed hair, skin-deep reaches and plunges, two bodies taking a place/ through giving in to its chance for the temporal haul/ of an endless whole. The lovers wind up in a less-than-ideal situation, as perhaps most people are fated to.

In the essay “The Old Office on the Side of the Road,” Jennie P. Arado recalls a part of her childhood. In our early years, we experience everything for the first time, so even mundane moments with people we barely know can be etched in our memory and have lasting effects in our lives. The piece is suffused with nostalgia for the more innocent self and for simpler times.

In “We Are Not in Paradise,” Hazel-Gin Lorenzo Aspera meditates just as much on how to tell the experience as on the experience itself, making the essay experimental in form and almost spiritual in content. Adding to the charm of the piece are lucid descriptions of nature.

With these works, mostly steeped in our region’s culture, we hope to help advance a little the country’s literature. By writing about our lives in ways that matter to the people around us, we enrich our own space and hopefully offer something new to the audience beyond. Let us read and write more local works this National Literature Month.

Jude Ortega
Isulan, Sultan Kudarat

Panimula sa Marso 2019 Isyu

Sa politika at komersiyo, hindi na bago ang konsepto ng “sister cities” o “twin towns.” Nitong mga nagdaang araw, napapaisip ako kung may kagaya nito sa panitikan. Para kasing ito ang tinatahak na daan ng General Santos City at ng San Jose City sa Nueva Ecija.

Kagagaling ko lang sa ikatlong Nueva Ecija Personal Essay Writing Workshop, na binuo ng tubo roon at premyadong manunulat na si Wilfredo Pascual. Kasama ko ang katulad kong panelist na si Jade Mark Capiñanes at isa sa mga fellow na si Kurt Joshua Comendador, na parehong mula sa General Santos.

Nagsimula ang ugnayan ng dalawang lungsod noong Pebrero 2017, nang bumisita si Sir Willi sa General Santos sa imbitasyon ng doktor sa kanser at premyadong mananaysay na si Noel Pingoy. Nagbigay ng panayam sa isang mall si Sir Willi, at nagpasa ng isang resolusyon ang Sangguniang Panlungsod na nagdedeklara sa kaniya bilang adopted son ng lugar.

Noong nakaraang taon, binuo ng Cotabato Literary Journal—kasama si Blaise Francisco, isang manunulat na tubong General Santos at nakabase ngayon sa Europa—ang Lagulad Prize, isang patimpalak ng mga personal na sanaysay para sa rehiyon ng SOCCSKSARGEN. Kinuha namin bilang hurado si Sir Willi, at nagpasya siyang igawad ang premyo sa akda ng labinsiyam na taong gulang na si Kurt. Nagpasya rin siyang gawaran si Kurt ng fellowship sa workshop na inoorganisa niya sa kaniyang kinalakhang bayan. Inimbitahan niya rin kami ni Jade na pumunta upang magbigay ng mga komento sa mga natanggap na gawa.

Kagaya ng mga lungsod na itinambal ng mga opisyal ng gobyerno, halos walang kaugnayan o pagkakatulad ang General Santos at San Jose. Iba ang wikang ginagamit ng mga tao roon. Iba rin ang itsura ng mga jeep. Kita sa kultura ng lugar na umunlad ito dahil sa lapit nito sa Maynila, na kabaligtaran ng General Santos at iba pang lungsod sa Mindanao—umunlad kahit malayo sa Maynila.

Maging sa panitikan, mas hayag ang pagkakaiba kaysa pagkakatulad ng San Jose at General Santos. May kaniya-kaniyang uniberso ang mga kuwento sa Central Luzon at ang mga kuwento sa SOCCSKSARGEN. Kung meron mang nag-uugnay sa dalawang lungsod, umuusbong pa lamang, at ito ay ang adhikain ng mga manunulat na yumabong ang personal na sanaysay sa panitikan ng Pilipinas.

* * *

Kadalasang inilalabas namin ang isyu ng Cotabato Literary Journal sa unang araw ng buwan. Para ngayong Marso 2019, nagpasya kaming hintaying matapos ang Nueva Ecija workshop, na ginanap mula Pebrero 28 hanggang Marso 2. Hinintay naming marebisa ni Kurt ang kaniyang sanaysay dahil nais naming maitampok ang workshop habang sariwa pa ang mga balita tungkol dito. Kasama ang sanaysay ni Kurt, ang dalawang maikling kuwento at tatlong tula sa isyung ito ay nagpapakita na mulat ang mga batang manunulat ng SOCCSKSARGEN. Kilala nila ang mga sarili, alam nila ang mga nangyayari sa paligid, at handa silang mag-eksperimento upang mahasa pa ang kakayahan sa pagsusulat.

Pawang tungkol sa mga bata ang mga kuwentong “Diin na si Simó?” ni Allan Ace Dignadice at “Muwang” ni Doren John Bernasol. Sa panahong nauudyok ang ating mga mambabatas na ibaba ang edad ng criminal liability, isang paalala ang mga kuwento kung paano maging bata. Mga tao rin ang mga bata. Mga tao silang may sariling pananaw sa mundo at may sariling kagustuhan, ngunit dahil wala silang kapangyarihan sa ating lipunan, madalas silang nakakaligtaan at madaling mapagsamantalahan.

Relasyon din ng nasa ilalim ng kapangyarihan at ng may hawak ng kapangyarihan ang nilalaman ng tulang “Patawad, Ama” ni Norsalim S. Haron. Ramdam sa tula ang hirap ng kalagayan ng nagsasalita. Hanggang saan nga ba natin susundin ang ating mga magulang, at kailan natin igigiit ang sariling pagkakakilanlan?

Mula naman sa zine na Bioluminescence ang mga tulang “Ode to the World’s Oldest Lullaby” ni Marc Jeff Lañada at “Cautionary Tale” ni Jermaine Dela Cruz. Mga gawang tungkol sa dagat ang nilalaman ng zine, at binuo ito ng mga batang manunulat sa General Santos para sa SOX Zine Fest, na ginanap noong Nobyembre 2018. Parehong kongkreto ang anyo at unibersal ang tema ng dalawang tula.

May kinalaman din sa tubig ang “To Pull a Hook.” Sa sanaysay, binalikan ni Kurt ang mga karanasan niya sa pamimingwit nang minsang mamalagi siya sa isang lugar na malapit sa ilog. Makikita sa talas ng detalye at maayos na istruktura ng akda ang epekto ng mga palihang pinagdaanan nito.

Upang malinang ang panitikan ng ating rehiyon, nakaugat dapat ang ating mga akda sa ating sariling kasaysayan, pamumuhay, at maging heograpiya, ngunit mahalaga ring nakikipagpalitan tayo ng kaalaman sa ibang lugar at manunulat. Patuloy na makikipag-ugnayan ang Cotabato Literary Journal sa Nueva Ecija Personal Essay Writing Workshop. Hangad naming tumibay pa ang nasimulang samahan ng General Santos at San Jose.

Jude Ortega
Isulan, Sultan Kudarat

Introduction to February 2019 Issue

For this issue, we have another strong line-up of works from both veteran and budding writers in the region. We’re presenting first the bleakest in the bunch and then the lighter ones as we move along. Make no mistake, however. Their tones may be different, but each work is finely crafted and helps us examine the human condition.

Angelo Serrano’s “It Comes at Night” is a short story about a kid and the “monsters” that enter his family’s home whenever his father goes away and leaves him and his mother alone. In a simple and clear language, Serrano captures the innocence of a child to reveal the cruelty of adults.

In the flash fiction “A Tale of Two Candles,” Jed Reston uses a fleeting moment to juxtapose the lives of two women. He also toys with time to further show what the moment means. The story tells us how uncertain life is and how prayer gives us a (false) sense of certainty.

Gwyneth Joy Prado’s “Bagyo,” another flash fiction, is about a girl’s reaction to a coming typhoon. She frantically prepares, while other people her age look forward to the suspension of classes, a shallow benefit. We eventually learn the reason for her actions, and we are left to question the way we view disasters. More often than not, we only care when we’re bound to lose—or we’ve lost—something or someone.

Alvin Pomperada’s “Lababo” deals with family and loneliness and is a remarkable example of how wordplay can add a deeper layer to a poem. Instead of making light of the narrator’s situation, the humor makes it even more poignant.

In his two succinct essays, Apolinario B. Villalobos shows us how travel can give us fresh insights on people and places. “The Petrified Woman of Capiz,” despite the macabre subject, is a heartwarming look at Filipinos’ strange religiosity, and “Spelunking, Anyone?” tells us that each place has its own story and travelers have their own stories to make in each place.

This is the journal’s thirtieth issue. We thank the benefactors, editors, contributors, and readers who have been with us for the past thirty months. So far, more than two hundred well-written pieces from local writers have appeared here. There will be more.

Jude Ortega
Senator Ninoy Aquino, Sultan Kudarat

Introduction to January 2019 Issue

To welcome the new year, we are featuring new voices. Some of these names are not entirely new to writing, but it is their first time to be published in Cotabato Literary Journal. The works also came not from our inbox but from zines, a Facebook page, and a writing competition. We go out of our way to discover new talents, and we are rewarded every time.

On November 25, 2018, the second SOX Zine Fest was held in Koronadal City, South Cotabato, and one of the best works from the event is Zaira Mae Calub’s “The Days and Nights of Claire,” a short story in a collection of works by a group of college students. Calub writes with the deftness of a seasoned fictionist. The characters are compelling, and the plot is clean, and with an eye for detail, she turns a stale psychological thriller into an intimate tale of love and loss, as could be glimpsed from this sentence: I walked down the suburban road out of that house he called home, or at least based on the Home Sweet Home doormat that must have never been washed since it was laid down on the front doorstep.

Other remarkable outputs from the zine fest are Renaizza Sheen D. Fuentebella’s “White Sikad” and Jeffriel Buan’s “Ang Thesis ni Jeneva.” The former is a heartwarming tale about an encounter with a strange old woman, and the latter is a comical take on the struggles of a college student. Buan’s work, written in highfalutin Cebuano interspersed with English clichés and pop culture references, belongs to a type of writing that has become a regular fare in student publications in General Santos City, first popularized about twenty years ago by John Vianney Trocio of Mindanao State University. These writings often border on shallow entertainment, but they can also veer towards satire, as exemplified in “Ang Thesis.”

Nilyn Gamuza Pacariem’s “Abyan” is a binalaybay, or Hiligaynon poem, that likens a friend to a tasty dish: maisog ang timplada/ nagapanalupsup sa kaundan/ ang tagsa ka tinaga/ nga ginasimbug. Many writers tend to anthropomorphize everything, and here, Pacariem does the opposite; she ascribes the qualities of something inanimate to a human being. As a result, she successfully shows us how deep our longing could be for one another and makes us see in another light the nonliving things around us.

Luis B. Bahay Jr. wrote “Mababasa Rin ang Lupang Tuyo” in remembrance of “the Kidapawan massacre,” as the media calls it. On April 2, 2016, at least three protesters died and more than a hundred were injured in a dispersal of a rally in Kidapawan City, Cotabato Province. Complex and conflicting narratives about the event have been unraveled since then. One side accuses the authorities of oppression and heavy-handedness. The other side accuses leftist groups of manipulating the poor, especially the indigenous people, to rise up against the government. Bahay’s poem reminds readers of the crux of the matter—a drought had caused hunger among farmers, and instead of being given rice, bullets rained on them.

Roi Marc P. Labasan’s “Fairy Tale” is a humorous and stinging response to some teenagers’ naive view of love and life, formed or reinforced by traditional Disney animated movies: A kiss will never ever wake you from an eternal coma. If you’re dying, go get a doctor, not a creepy prince. He first delivered the piece at a spoken word poetry event in Kabacan, Cotabato Province. Even if the piece is a bit too cynical, it was refreshing to hear amidst the monotonous lamentations about unrequited feelings and unfaithful partners. Like the two other poems in this issue, Labasan’s poem was previously posted on Sulat SOX, a popular Facebook page that features non-refereed works from writers in SOCCSKSARGEN Region.

The only essay in this issue, Niccah T. Carillo’s “Treasures for a Lifetime,” was one of the two finalists at the inaugural edition of the regionwide Lagulad Prize. A teenager who has to work her way to school, Carillo finds a free time one day to sit in the city plaza and look back on her life so far. Award-winning essayist Wilfredo Pascual, the final judge of the contest, stated that he “appreciated” Carillo’s “endearing and precious reflections” in her essay and reading it reminded him of the phase in his youth when his journal was “riddled with mottos.”

We hope that by putting the spotlight on new voices on this special part of the year, we can encourage more people to write, not only for Cotabato Literary Journal but in all venues that are available to them. The previous twenty-eight issues of the journal have proven that the region is a wellspring of literary talents. All they need is an opportunity to be heard and appreciated and some nurturing. May we all have a productive year ahead!

Jude Ortega
Sen. Ninoy Aquino, Sultan Kudarat