Amay, Anak, kag Tiyay Magda

Ni Alvin Q. Larida 
Sugilanon

 

Ginaganahan ako kaupod siya, ang nagatudlo sa amon sang maayo nga  tinuohan kag nagpakilala sa tatlo ka persona nga amon dalangpan—ang Amay, ang Anak, kag si Tiyay Magda.

Sa Sitio San Joaquin, sa pagluad sang dulom, nagatililipon kami sa Payag Dalangpan, kung sa diin ang mga babaye nagasuksok sang bandana nga puti nga may marka sang trayanggulo nga mata—simbolo sang tatlo ka persona—samtang ang mga lalaki nagasuksok sang itom nga balabal nga ginburambod sa ulo.

Ako subong ang natulinan ni Tiyay Magda nga magpreparar sa Dalangpan. Sa sulod sang tatlo ka bulan, kinahanglan nga diri ako magtinir sa payag kaupod niya. Ang pag-atipan kag pagbantay sa amon manunudlo isa sa dose ka kasuguan. Palangga namon si Tiyay labaw pa sa pagpalangga niya sa amon.

Sa pagkagat sang dulom, samtang sanaaw pa ang planeta Venus, nagahalok kami tanan kay Tiyay bilang amon balaan nga pagrespeto sa tinuohan. Magaumpisa ang amon pamulong-pulong sa tinaga nga Nilatin: Concupitio mala, dilige Christum, daemona secteris, salvifcum. Nagaararapok ang lana halin sa baba ni Tiyay samtang ginamitlang ini. Ginatim-id gid sang tagsa ka myembro ang mga tinaga nga ginaluad ni Tiyay. Para sa amon, bulawan ang mga tinaga, gani amon ini ginausang sang taman-taman, kag magagurumo ang amon kasingkasing sang tampad nga pag-ulikid sa balaan nga persona.

Pagkatapos sang hulubaton, ang tagsa ka myembro kinahanglan nga magapamanyos kag magainom sang lana, nga naghalin sa binalhasan ni Tiyay kag dinuplaan sang tatlo ka bes. Diri namon maagom ang kapawa kag kahilwayan halin sa tatlo ka persona.

Nagparauli na ang mga myembro sang mag-urangol ang ido sa Dalangpan. Malamig na ang dapya sang hangin, kag matingil na ang inukay nga kawayan sa sobra kabaskog sang amihan. Init gid lamang halin sa pugon ang nagapusnga sa amon malamig nga panit.

Nagsukad ko sang kan-on, kag ginbutang sa lamesa ang amon sud-an nga bulad. Ginsugba ko na ini kagaina bag-o mag-umpisa ang pamulong-pulong. Nanamitan si Tiyay sa kaparat sang bulad, gani tatlo gid ka luwag nga kan-on ang ginbutang niya sa iya plato kag ginpugaan ini sang tatlo ka kihad nga kamatis. Madasig niya nga ginmoal ang amon nga panyapon sa iya maligwa nga ngislo.

Mal-am na si Tiyay. Nag-saysyentay singko anyos na siya sang nagligad semana. Apang makita mo pa ang kabakod sang iya lawas, kahimsog sang iya mga titi, kag kahamis sang iya panit biskan kurinot na ini. Ako baynte-uno anyos pa lang, apang sa akon butkon nakapas-an ang kaluwasan sang amon myembro.

Sa amon pagpahuway ni Tiyay, ginhumlad ko ang banig sa amon katre kag ginplastaran ini sang tatlo ka ulunan. Gintabunan ko ang mata ni Tiyay sang bandana nga puti, tapos gin-amat-amat ko uba ang akon T-shirt kag shorts. Naghigda ako nga nakahublas sa katre. Gin-alsa ko ang akon butkon kag ginpaubaya ang kaugalingon sa ikatatlo nga persona.

Nag-ugayong si Tiyay, tanda sang iya pagbasbas sang ikaduwa nga pamulong-pulong. Hinay-hinay niya gin-uba ang iya bestida, kag hinali nga nagsaka sa akon. Indi ko pwede tandugon si Tiyay sa iya pagduruwadi, nga iya gin-ubra samtang gapaspas nga gapaspas ang pagpanakayon sa akon. Raginit sang katre kag ingos lamang ni Tiyay ang mabatian sa sulod sang Dalangpan.

Nakibot ako sang gindilapan ni Tiyay ang akon dughan, kag nagtinir ang hampang sang iya dila sa akon pusod. Kag higayon niya ako gin-ulaan sang lana—ginbubuan sang balaan nga likido. Kag hinali niya ini ginlumoy nga daw uhaw sa ilig sang akon pagpautwas.

Natapos kami ni Tiyay nga nagakabatyag sang kahilwayan kag kaluwasan.

Amo ini ang samyaw sang akon kabuhi sa poder ni Tiyay. Amo ini ang akon nga sugo—ang pagaupdan ang ikatatlo nga persona.

Sa sunod nga sinemana, ang akon naman pakaisa nga si Nonoy ang magaupod kay Tiyay para siya pagaalagaran kag palanggaon labaw pa sa pagpalangga niya sa amon. Kay ini isa lamang sa dose ka kasuguan nga ginbantala sa amon sang tatlo ka persona—ang Amay, ang Anak, kag si Tiyay Magda.

Advertisements

Editors and Contributors

EDITORS

Eric Gerard H. Nebran is an educator and illustrator from General Santos City. He is currently a PhD Comparative Literature student at the University of the Philippines–Diliman. His research interests include orality, history, and literary productions of his hometown.

Jude Ortega is the author of the short story collection Seekers of Spirits (University of the Philippines Press, 2018), the chapbook Katakot (Balangay Books, 2018) and the zines Mga Kuwentong Peysbuk and Faded Jeans and Old Shoes. He has been a fellow for fiction at four national and two regional writers workshops. In 2015, his stories received honorable mention at the inaugural F. Sionil José Young Writers Awards and at the Nick Joaquin Literary Awards. He divides his time between Senator Ninoy Aquino and Isulan, both in Sultan Kudarat.

CONTRIBUTORS

Jennie P. Arado is from Koronadal City, South Cotabato, and currently works for SunStar Davao as editor of the lifestyle section. She earned her BA in English (major in creative writing) from the University of the Philippines–Mindanao. Her story “Ang Dako nga Yahong sang Batchoy” won the South Cotabato Children’s Story Writing Contest in 2018.

Hazel-Gin Lorenzo Aspera is a registered nurse, artist, and writer. She spent her childhood in Cotabato City and is now based in Cagayan de Oro City. A fellow for literary essay at the 1st Cagayan de Oro Writers Workshop, some of her feature stories appear in the book Peace Journeys: A Collection of Peacebuilding Stories in Mindanao. Currently, she is Associate Director for Communications and Junior Fellow for Literary Essay of Nagkahiusang Magsusulat sa Cagayan de Oro (NAGMAC).

Allan Ace Dignadice is from Koronadal City, South Cotabato, and a BS Electronics Engineering student at Mindanao State University in General Santos City. He is a former editor in chief of the official school publication of Koronadal Comprehensive National High School. “Hawla,” his play that appears in this issue, is his fifth published work in Cotabato Literary Journal.

Gerald Galindez is a senior high school teacher at Notre Dame of Tacurong College in Tacurong City, Sultan Kudarat. His poem “San Gerardo and the Exocotidae” is the winner of the 2017 Cotabato Province Poetry Contest. He has released two poetry zines—I, Alone and Ginapasaya Mo Ako.

Rustom M. Gaton teaches at Montessori Learning Center in Isulan, Sultan Kudarat. He grew up in the municipality of Bagumbayan in the same province and earned his Bachelor of Secondary Education (major in English) degree at Sultan Kudarat State University.

Alvin Q. Larida is a teacher at Dole Philippines School in Polomolok, South Cotabato, where he teaches physics and chemistry for senior high school. He is a graduate of Notre Dame of Marbel University in Koronadal City, South Cotabato, and currently finishing his master’s degree at Mindanao State University in General Santos City.

Hannah Adtoon Leceña is a high school teacher and spoken word artist from Kiamba, Sarangani Province. She was a fellow for fiction at the 2018 Davao Writers Workshop and at the 3rd Bathalad–Sugbo Creative Writing Workshop (2019). She earned her Bachelor of Secondary Education (major in Filipino) degree at Mindanao State University in General Santos City.

Andrea D. Lim is from General Santos City and currently working as an editor for a publishing company in Cebu City while taking her master’s degree in literature at the University of San Carlos. She is also a former editor in chief of The Weekly Sillimanian, the official student publication of Silliman University in Dumaguete City, Negros Oriental.